دشمنى با حق برخاستهاند . در تفسير آيهء 7 از سورهء بقره ، ج 1 دراينباره سخن گفته شد .
خوب است بدين نكته اشاره شود كه اسلام ، چيزى را با آنچه در ذات آن است نمىسنجد ، بلكه آن را با نتايج و آثارش مىسنجد . به عنوان نمونه : گوش و چشم وسيلهاى براى به كار بردن عقل هستند ، و عقل طرّاح عمل است . از اينرو ، وقتى عمل در كار نباشد وجود حواس و عدم آن ، خواه ظاهرى باشد و خواه باطنى يكسان است ؛ به بيانى ديگر در اسلام تفاوتى ميان وسايل درونى و برونى انسان وجود ندارد ؛ چرا كه همگى ابزارى هستند براى سود رساندن به مردم در تدبير معاش و حلّ مشكل آنان . امام على عليه السّلام فرمود : « او گمان مىكند كه به خدا اميدوار است . به خداى بزرگ سوگند كه دروغ مىگويد . چگونه اميدوار است ، درحالىكه اميدش در عمل او آشكار نيست ؛ زيرا هركس كه اميدوار باشد ، اميد او از عملش شناخته مىشود » .
وَ إِنْ يَرَوْا كُلَّ آيَةٍ لا يُؤْمِنُوا بِها .
حضرت محمّد صلّى اللّه عليه و آله حقيقت دروغگويان و صاحبان مقام و ثروت را آشكار كرد و در نتيجه ، آنان نگران شدند و از منافع خود احساس خطر كردند . لذا به دروغى بزرگ پناه بردند و دربارهء آيات خدا گفتند : اينها افسانههاى پيشينيان است ، درحالىكه يقين داشتند قرآن به چيزهاى پايدارتر هدايت مىكند . امّا آنها به دنبال شبهه و مغلطه مىگشتند ، تا مردم را از گمراهىها و بيهودگىهاى خود كاملا منصرف سازند ؛ چنانكه امروز سردمداران رژيمهاى فاسد و جعلكنندگان قوانين ظالمانه چنين مىكنند .
وَ هُمْ يَنْهَوْنَ عَنْهُ وَ يَنْأَوْنَ عَنْهُ .
ضمير
« هُمْ »
به كسانى برمىگردد كه به جهت حفظ منافع خود به دشمنى با حق پرداخته بودند . ضمير
« عَنْهُ »
به پيامبر صلّى اللّه عليه و آله برمىگردد .
[ معناى آيه اين است : ] دروغگويان از پيروى كردن ديگران از محمّد صلّى اللّه عليه و آله جلوگيرى و از او اعراض مىكردند و حتّى قصد نابودى او را كردند و براى جنگ با آن حضرت ، سپاهيانى را آماده نمودند ، آن هم تنها به اين دليل كه او زشتىهاى آنان را برملا كرده