عيسى به او گفت : برو اى شيطان ! » .
[ در اينجا بايد پرسشهاى زير را مطرح كرد : ] آيا خدا روزه مىگيرد ؟ براى كه روزه مىگيرد ؟ آيا او گرسنه مىشود ، در حالى كه خود روزىدهنده است ؟ چگونه شيطان او را مورد آزمايش قرار مىدهد ، حال آنكه او علّام الغيوب است ؟ شيطان چگونه توانست عيسى را از يك كوه به كوهى ديگر حمل كند ، در حالى كه او آفرينندهء شيطان و آفرينندهء تمام جهان است ؟
إِنْ تُعَذِّبْهُمْ فَإِنَّهُمْ عِبادُكَ وَ إِنْ تَغْفِرْ لَهُمْ فَإِنَّكَ أَنْتَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ .
در برخى از تفاسير آمده است كه سخن عيسى عليه السّلام با خداى بزرگ :
« إِنْ تُعَذِّبْهُمْ فَإِنَّهُمْ عِبادُكَ »
، بدين نكته اشاره دارد كه وى با كمال ادب و اميدوارى از خدا براى آنان طلب آمرزش كرد ؛ زيرا جملهء
« فَإِنَّهُمْ عِبادُكَ »
كاملا اين مطلب را در بر دارد ، چنانكه به كسى كه در مورد فرزندش سختدلى نشان دهد ، مىگويى : او فرزندت مىباشد ؛ يعنى او را ببخش .
لكن يكى از بزرگان اين نظريه را قبول ندارد ، بلكه مىگويد : « مقصود از سخن عيسى آن است كه خدايا ! آنان را از طريق تو به بيامرز » .
در پاسخ اين گوينده بايد گفت : آمرزش با توبه نياز به وساطت و شفاعت ندارد ؛ زيرا خدا آن را در مورد هر توبهكنندهاى براى خود واجب كرده است . وانگهى ، چه مانعى وجود دارد كه عيسى و محمّد از خداوند براى بندگان او طلب آمرزش كنند ، در حالىكه ابراهيم پيش از آن دو براى گنهكاران طلب آمرزش كرد :
« فَمَنْ تَبِعَنِي فَإِنَّهُ مِنِّي وَ مَنْ عَصانِي فَإِنَّكَ غَفُورٌ رَحِيمٌ »
« 1 » . بهعلاوه آمرزيدن گناهكار در هر حالتى نيكو است :
« أَ هُمْ يَقْسِمُونَ رَحْمَتَ رَبِّكَ »
« 2 » .
هامش
( 1 ) . ابراهيم ( 14 ) آيهء 36 .
( 2 ) . زخرف ( 43 ) آيهء 32 .