باشد كه پيشتر [ در آيه ] بيان شد . البتّه مشروط بر اينكه زنده يافت شوند ، به استثناى حيواناتى كه تذكيهپذير نيستند ؛ از قبيل خوك . مصدر مؤول از
« أَنْ تَسْتَقْسِمُوا »
در محلّ رفع است بنابراين كه عطف بر
« الْمَيْتَةُ »
مىباشد و تقدير چنين است : « حرّم عليكم أن تستقسموا » .
« دِيناً »
حال است از
« الْإِسْلامَ »
و
« غَيْرَ »
حال است از ضمير مستتر در
« اضْطُرَّ »
.
تفسير
تمام خوردنىها و آشاميدنىها مباح است ، مگر چيزهايى كه بهطور خاص دربارهء حرمت آنها نصّ وارد شده است ؛ از قبيل مردار و امثال آن و يا بهطور عام حرام شدهاند ؛ نظير اشيايى كه براى انسان ضرر دارند و از جملهء آنها چيزهاى آلوده و ناپاك است . خداوند فرموده است : « اى مردم ! از آن چيزهاى حلال و پاكيزه كه در زمين است بخوريد » . « 1 » امام صادق عليه السّلام گفت : « هرچيزى كه در آن ، هم احتمال حلال و هم احتمال حرام باشد ، هميشه براى تو حلال است ، مگر اينكه حرام را عينا بشناسى كه در اين صورت بايد تركش كنى » .
پيشتر در تفسير جملهء
« إِلَّا ما يُتْلى عَلَيْكُمْ »
از آيهء نخست گفتيم كه خداوند دو نوع از محرّمات را براى ما بيان كرده است : نوع اوّل همان چيزى بود كه با اين سخن :
« غَيْرَ مُحِلِّي الصَّيْدِ »
بدان اشاره كرد و شرح آن گذشت . نوع دوم چيزى است كه در اين آيه بيان كرده و آن ده قسم است :
1 . مردار : حيوان و يا پرندهاى است كه بدون تذكيهء شرعى مرده باشد . البتّه ، نحوهء تذكيهء شرعى در مورد حيوانات مختلف تفاوت پيدا مىكند ؛ به عنوان مثال : تذكيهء ماهى به اين است كه زنده از آب بيرون آورده شود . تذكيهء ملخ به اين است كه زنده گرفته شود . تذكيهء جنين حيوان با تذكيهء مادرش مىباشد . تذكيهء شكار با سگ تربيت
هامش
( 1 ) . بقره ( 2 ) آيهء 168 .