« طَرِيقَ »
كه نكرهاى است در سياق نفى ، استثنا شده است .
« خالِدِينَ »
حال و
« خَيْراً »
خبر است براى « كان » كه با اسمش حذف شده و تقدير آن « يكن الإيمان خيرا » مىباشد .
برخى گفتهاند : مفعول است براى فعل محذوف به معناى « و آتوا خيرا » .
تفسير
إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَ صَدُّوا عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ قَدْ ضَلُّوا ضَلالًا بَعِيداً .
رازى و ديگر مفسران گفتهاند : اين اوصاف بر يهود تطبيق مىشود ؛ زيرا آنان به اسلام كافر شدند و با ايجاد شبهه در دلهاى افراد سادهلوح ، آنها را از اسلام بازداشتند .
إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَ ظَلَمُوا لَمْ يَكُنِ اللَّهُ لِيَغْفِرَ لَهُمْ وَ لا لِيَهْدِيَهُمْ طَرِيقاً . إِلَّا طَرِيقَ جَهَنَّمَ خالِدِينَ فِيها أَبَداً .
برخى از مفسران مىگويند : آيهء اوّل به يهوديان و اين آيه به مشركان اختصاص دارد . يهوديان با القاى شبهه ، ديگران را از اسلام روىگردان مىكردند و مشركان با ظلم و ستم ؛ زيرا عليه پيامبر اعلان جنگ كردند و چندين جنگ شديد ميان مشركان و پيامبر رخ داد . خداوند مشركان و كسانى ديگر را ، مادام كه در گمراهى باشند ، نمىآمرزد و در آخرت جز به راه جهنم به جاى ديگرى هدايتشان نمىكند ؛ چراكه آنان در دنيا گمراهى را در پيش گرفتند و با وجود هشدار و بيم دادن [ پيامبران ] از راه حق منحرف شدند . واژهء « ابدا » در آيه نشان مىدهد كه آنان در جهنم جاودانه خواهند بود و عذاب از آنها برداشته نخواهد شد .
البته ، اگر لفظ « ابدا » نمىبود ، لفظ « خلود » نشاندهندهء احتمال دوام و طولانى بودن اقامت كافران و گمراهان در جهنم بود [ ؛ لكن واژهء « ابدا » اين موضوع را قطعى كرده است ] .
يا أَيُّهَا النَّاسُ قَدْ جاءَكُمُ الرَّسُولُ بِالْحَقِّ مِنْ رَبِّكُمْ فَآمِنُوا خَيْراً لَكُمْ .
مراد از رسول ، محمّد صلّى اللّه عليه و آله است و خطاب و ندا عام است و هرانسانى را در هرزمان و مكان دربر مىگيرد ، چراكه ايمان به رسالت و دعوت محمّد صلّى اللّه عليه و آله ايمان به حق است و ايمان به حق ،