واژگان
تربص : انتظار كشيدن .
استحواذ : غلبه و تسلط داشتن .
اعراب
« أَنْ إِذا سَمِعْتُمْ » ،
« أن » مخفّفه از مثقّله و اسم آن ضمير شأن محذوف است و در تقدير : « انّه » مىباشد . جملهء متشكل از « أن » و مابعدش خبر است . مصدر مؤوّل در محل نصب و مفعول
« نَزَّلَ »
است و تقدير « نزل عليكم المنع من مجالستهم عند سماع الكفر منهم » مىباشد . جملهء
« يُكْفَرُ بِها »
حال از
« آياتِ اللَّهِ »
است . ضمير
« مَعَهُمْ »
به محذوف برمىگردد و تقدير آن « فلا تقعدوا مع الكافرين المستهزئين » است .
« إِذا »
ملغا از عمل مىباشد ؛ زيرا در ميان اسم و خبر واقع شده است . « مثل » صفت مفرد ، مثنى ، جمع ، مذكر و مؤنث بهطور يكسان قرار مىگيرد ؛ چنانكه گفته مىشود : « هو و هى و هما و هم و هنّ مثله » و در اين آيه با آن خبر از جمع داده شده است :
« إِنَّكُمْ إِذاً مِثْلُهُمْ »
و نيز در سخن خدا صفت مثنى واقع شده است :
« أَ نُؤْمِنُ لِبَشَرَيْنِ مِثْلِنا » .
« الَّذِينَ يَتَرَبَّصُونَ »
« الذين » صفت براى « الكافرين و المنافقين » است .
تفسير
وَ قَدْ نَزَّلَ عَلَيْكُمْ فِي الْكِتابِ أَنْ إِذا سَمِعْتُمْ آياتِ اللَّهِ يُكْفَرُ بِها وَ يُسْتَهْزَأُ بِها فَلا تَقْعُدُوا مَعَهُمْ حَتَّى يَخُوضُوا فِي حَدِيثٍ غَيْرِهِ .
اين آيهء مدنى ، به مسلمانان آيهاى را يادآورى مىكند كه پيش از هجرت آنان به سوى مدينه ، در مكه نازل شده بود و آن اين است :
« وَ إِذا رَأَيْتَ الَّذِينَ يَخُوضُونَ فِي آياتِنا فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ حَتَّى يَخُوضُوا فِي حَدِيثٍ