مورد آنها فتوا مىدهد .
سؤال : فتواى قرآن ، همان فتواى خداست . بنابراين ، عطف يكى از آنها بر ديگرى عطف شىء بر خود است ؟
پاسخ : مراد از فتوا دادن قرآن در اينجا ، همان چيزى است كه در اول سوره بيان شد و آن عبارت بود از اين سخن خدا :
« وَ إِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تُقْسِطُوا فِي الْيَتامى فَانْكِحُوا ما طابَ لَكُمْ مِنَ النِّساءِ »
و نيز اين سخن خدا :
« وَ آتُوا النِّساءَ صَدُقاتِهِنَّ » ؛
و مراد از فتواى خدا آن چيزى است كه در اينجا به عنوان تكميلكنندهء مطالب گذشته بيان كرده است . روشن است كه اگر دو چيز در يكى از جهات از قبيل زمان و يا مكان ، با يكديگر اختلاف داشته باشند ، عطف آنها بر ديگرى جايز است .
اللَّاتِي لا تُؤْتُونَهُنَّ ما كُتِبَ لَهُنَّ ؛
يعنى خدا و قرآن حكم زنانى را بيان مىكنند كه شما از دادن آنچه برايشان فرض شده ، نظير ارث ، مهر و . . . به آنها خوددارى مىكنيد ؛ چه ، اعراب دوران جاهليت به زن ستم مىكردند و با او همچون كالا و حيوان برخورد مىنمودند .
وَ تَرْغَبُونَ أَنْ تَنْكِحُوهُنَّ .
در اين دوران ، مرد دختر يتيمى را به خود ضميمه مىكرد ؛ اگر آن دختر زيبا بود او را به عقد خود درمىآورد و مالش را هم مىخورد و اگر زشت بود از ازدواج او با ديگران جلوگيرى مىكرد تا اينكه او مىمرد و آنگاه مالش را تصرف مىكرد و چه بسا براى اينكه مال اين دختر را تصرف كند ، اسباب مرگ او را فراهم مىكرد .
وَ الْمُسْتَضْعَفِينَ مِنَ الْوِلْدانِ ،
همچنين خداوند دربارهء كودكانى كه شما ميراث آنها را نمىدهيد فتوا مىدهد . اين ، در حالى بود كه عربها تنها به كودكانى ميراث مىدادند كه توان حمل اسلحه را داشتند . خدا آنان را از اين كار منع كرد و سهم مرد را به اندازه دو زن قرار داد . اين حكم ، تأكيدى است بر آنچه در آغاز سوره گذشت .
وَ أَنْ تَقُومُوا لِلْيَتامى بِالْقِسْطِ ؛
يعنى خدا فتوا مىدهد كه هم با خود يتيمان و هم با اموالشان به عدالت رفتار كنيد و حق هركدام را بپردازيد ، مرد باشد يا زن ، كوچك باشد و يا بزرگ .
وَ ما تَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ فَإِنَّ اللَّهَ كانَ بِهِ عَلِيماً ؛