اعراب
« اللَّهُ يُفْتِيكُمْ »
مبتدا و خبر است و جمله مقول قول . « ما » در
« ما يُتْلى عَلَيْكُمْ »
مبتدا و خبر آن محذوف است و تقدير « المتلوّ فى الكتاب أيضا يفتيكم في شأن النساء » مىباشد .
جمله عطف است بر جملهء مقول قول . مراد از « متلوّ في الكتاب » آياتى است كه در آغاز سوره آمدهاند ؛ نظير آيهء
« وَ إِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تُقْسِطُوا فِي الْيَتامى » .
« فى يتامى النساء » متعلق است به
« يُتْلى » .
اضافه شدن « يتامى » به « نساء » از قبيل اضافه شىء است به جنس خود ؛ همانند « ساعة ذهب » كه به معناى « ساعة من ذهب » است .
« الْمُسْتَضْعَفِينَ »
عطف است بر
« يَتامَى النِّساءِ » .
« أَنْ تَقُومُوا »
در محل جر و به معناى « في أن تقوموا » است .
تفسير
خدا در آغاز سورهء نساء گوشهاى از احكام زن و يتيم را بيان كرد و آنگاه احكام اهل كتاب ، منافقان و نيز احكام جنگ را متذكر شد . اكنون بار ديگر به احكام زن و يتيم بازگشته و برخى ديگر از احكام آنها را بيان مىكند تا آنچه را در آغاز سوره دربارهء خانواده يادآور شده است ، تكميل كند . روش قرآن به همين ترتيب است كه از حكمى به حكمى ديگر منتقل مىشود . آنگاه بار ديگر به اوّل بازمىگردد تا بيشتر در دلها اثر كند و نيز هدفهاى ديگرى كه حكمت و مدارا كردن به بندگان آن را اقتضا مىكند .
وَ يَسْتَفْتُونَكَ فِي النِّساءِ ؛
يعنى آنان از تو مىخواهند : اى رسول خدا ! كه احكام زنان را در مورد ارث ، ازدواج و امثال آن بيان كنى
قُلِ اللَّهُ يُفْتِيكُمْ فِيهِنَّ ؛
بگو : خدا دربارهء آنها فتوا مىدهد . اين آيه دلالت دارد كه تشريع احكام تنها از آن خداوند است و پيامبر صلّى اللّه عليه و آله جز تبليغ اين احكام نقشى ديگر ندارد و نيز اين موضوع ثابت شده كه تا زمانى كه بر پيامبر صلّى اللّه عليه و آله وحى نازل نمىشد ، به سؤال ديگران پاسخ نمىداد .
وَ ما يُتْلى عَلَيْكُمْ فِي الْكِتابِ فِي يَتامَى النِّساءِ ؛
يعنى خدا دربارهء زنان فتوا مىدهد و نيز قرآن در