اعراب
« شَيْئاً »
مفعول مطلق است ؛ زيرا مراد از آن در اينجا « شىء من الشرك » است .
« إِحْساناً »
مفعول مطلق براى فعل محذوف و تقدير آن « احسنوا بالوالدين احسانا » مىباشد .
« بِذِي الْقُرْبى »
و [ كلمات ] پس از آن ، عطف بر « الوالدين » است .
تفسير
وَ اعْبُدُوا اللَّهَ .
هيچ عبادتى بالاتر از جهاد و شهادت در راه حقّ ، آزادى و انسانيت نيست . امّا در پى دانش رفتن و كار كردن به جهت زندگى و هميارى در كارهاى نيك و اصلاح ذات البين - چنانكه در حديث آمده - از عموم نماز و روزه بهتر است .
وَ لا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئاً .
انكار الوهيّت از پايه و اساس ، كفر و انكار است . امّا شرك بر دو نوع است : اوّل ، شرك در الوهيّت ، همانند كسى كه به چند آفريننده و رازق اعتقاد دارد و از اينگونه است ، اعتقاد به اينكه خدا را وزيران ، ياران و مستشارانى است .
دوم ، شرك در طاعت ، همانند كسى كه به وحدانيّت خالق و رازق و نبودن شريك و ياران و وزيران و مشاوران براى او اعتقاد دارد ؛ لكن با پيروى از مخلوق ، خالق را معصيت مىكند و رضاى او را بر رضاى خالق ترجيح مىدهد . نيز از اينگونه شرك است : به دست آوردن رضايت حاكم ستمگر ، وزير و يا نمايندهء خائن و قاضى بىسواد و فاسق و يا هرشخص ناشايستى كه مسئوليّت يكى از كارهاى اجتماعى را به عهده دارد . در حديث است كه « هركس به فعل گروهى خشنود باشد ، شريك آنان محسوب مىشود » .
وَ بِالْوالِدَيْنِ إِحْساناً .
خداوند سبحان در چندين آيه ، اطاعت از پدر و مادر را در كنار اطاعت خود قرار داده است . از جملهء آنها همين آيه است و نيز آيهء 24 سورهء