اين حكايت به افسانه بيشتر شباهت دارد تا به واقعيت ؛ اما اسلام وقتى قلب پاكى را بيابد ، شگفتى مىآفريند ؛ نظير بذر سالم و مرغوب در زمين شايسته و پاك . لكن زمين بد ، هرگز محصول خوب نمىدهد ، حتّى اگر بذر آن خوب باشد و بسيار نيز آبيارى شود :
« وَ الْبَلَدُ الطَّيِّبُ يَخْرُجُ نَباتُهُ بِإِذْنِ رَبِّهِ وَ الَّذِي خَبُثَ لا يَخْرُجُ إِلَّا نَكِداً ؛
« 1 » سرزمين خوب ، گياه آن به فرمان پروردگارش مىرويد و زمين بد جز اندك گياهى از آن پديد نمىآيد » .
أَ فَمَنِ اتَّبَعَ رِضْوانَ اللَّهِ كَمَنْ باءَ بِسَخَطٍ مِنَ اللَّهِ وَ مَأْواهُ جَهَنَّمُ وَ بِئْسَ الْمَصِيرُ .
اين آيه نظير آيهء 28 سورهء ص است : « آيا كسانى را كه ايمان آوردهاند و كارهاى شايسته كردهاند ، همانند فسادكنندگان در زمين قرار دهيم ؟ يا پرهيزگاران را چون گناهكاران ؟ » امام على عليه السّلام فرمود : « چهقدر فرق است ميان دو عمل : عملى كه لذّت آن مىرود و پيامدهاى آن باقى مىماند و عملى كه رنج آن از بين مىرود و پاداش آن باقى مىماند » . و نيز فرمود : « حقّ ، سنگين و گواراست و باطل ، سبك و بدعاقبت » ؛ بدين معنا كه چشيدن حق تلخ لكن پايان آن نيكوست و چشيدن باطل شيرين ولى پايانش بد است . كدامين پايان و سرنوشت ، بدتر از خشم جبّار و عذاب جهنّم است .
هُمْ دَرَجاتٌ عِنْدَ اللَّهِ وَ اللَّهُ بَصِيرٌ بِما يَعْمَلُونَ .
ضمير « هم » هم به كسانىكه در پى رضاى خداوند هستند ، برمىگردد و هم به كسانىكه موجبات خشم او را فراهم مىسازند . معناى آيه اين است كه فرمانبرداران در فرمانبرى متفاوتند : برخى در راه خدا جهاد مىكنند و برخى در خانههاى خود مىنشينند و ضررى هم نمىزنند .
همچنين گناهكاران نيز در نافرمانى متفاوتند : برخى مرتكب جنايت مىشوند و برخى مرتكب خلاف . بر اين اساس ، بايد فرمانبرداران در پاداش و گناهكاران در كيفر با يكديگر تفاوت داشته باشند .
لَقَدْ مَنَّ اللَّهُ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ إِذْ بَعَثَ فِيهِمْ رَسُولًا مِنْ أَنْفُسِهِمْ يَتْلُوا عَلَيْهِمْ آياتِهِ
هامش
( 1 ) . اعراف ( 7 ) آيهء 57 .