« أغمض فلان عن حقّه ؛ از حقّ خود چشمپوشى و گذشت كرد » .
الفحشاء و الفحش : تجاوز كردن از حد و مراد از فحشا در اينجا ، بخل ورزيدن است .
اعراب
« أَنْ تُغْمِضُوا » ،
مصدرى است كه از « أن » و صلهء آن ريخته مىشود در محلّ نصب و مفعول لاجله براى « آخذيه » و در تقدير : « لستم بآخذيه إلّا لإغماضكم » مىباشد .
تفسير
پس از آنكه خداى سبحان در آيهء پيشين ، به صدقه دادن تشويق كرد و ويژگىهاى صدقهدهنده نظير داشتن اخلاص به خدا و دورى كردن از ريا و منّت نهادن و آزار رسانيدن را بيان داشت ، در اينجا به ويژگى صدقه اشاره مىكند و اينكه صدقه بايد از مال خوب باشد ، نه از مال پست و بدين ترتيب ، صدقه از تمام جهات كامل مىشود .
خداوند تعالى فرمود :
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَنْفِقُوا مِنْ طَيِّباتِ ما كَسَبْتُمْ وَ مِمَّا أَخْرَجْنا لَكُمْ مِنَ الْأَرْضِ .
صرفنظر از روايات پيامبر صلّى اللّه عليه و إله كه دربارهء تكاليف مالى و تعيين نوع ، مقدار و مصرف آن آمده است ، اگر به همين آيه بنگريم ، از آن استنباط مىكنيم كه در هر مالى كه انسان بهدست مىآورد ، خداوند نيز حقّى دارد كه بايد در راه خشنودى او انفاق شود . البته ، مشروط به اينكه انفاق از مال خوب و باارزش باشد ، نه از مال بد و كمارزش . روشنتر از آيهء فوق ، اين آيه است :
« لَنْ تَنالُوا الْبِرَّ حَتَّى تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ » .
« 1 »
انفاق بايد در هر مالى باشد ، خواه اين مال از طريق صنعت بهدست آمده باشد ، خواه از طريق تجارت ، يا كشاورزى ، يا هديه ، يا ارث ، يا غوّاصى در دريا ، يا معدن و يا هرچيزى ديگر . اين موضوع ، چيزى است كه ظاهر آيه بدان دلالت دارد ، چراكه انفاق به صورت صيغهء امر آمده است و امر دلالت بر وجوب مىكند . جملهء
« مِنْ طَيِّباتِ ما
هامش
( 1 ) . آل عمران ( 3 ) آيهء 92 .