پاداش بخشش و انفاق ، ترك منّت نهادن و آزار دادن است و نيز صدقه ندادن با سخن نيكو ، بهتر از صدقه دادن با منّت نهادن و آزار رسانيدن است . همچنين ، يادآور شد كه اگر كسى بدون آنكه منّت بگذارد و يا آزار برساند مالش را ببخشد ، مزد و پاداش او بىحدّ و حساب افزايش مىيابد و براى روشن شدن اين موضوع به دانهاى مثل زد كه براى كشاورز هفتصد برابر محصول مىدهد . خداوند پس از بيان اين مطالب ، در اين آيه مثلى مىزند براى كسانى كه انفاق مال خود را با منّت و آزار همراه مىكنند و آنها را به منافق رياكارى تشبيه مىنمايد كه مالش را به خاطر ستايش و تمجيد مردم مىبخشد ، نه به خاطر بهدست آوردن خشنودى خدا .
مراد از
« وَ لا يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ »
آن است كه عمل رياكار و كافر يكسان است ، زيرا هر دو در جستجوى خشنودى خداوند نمىباشند و از اينجاست كه حديث متواتر مىگويد : ريا ، شرك پنهان است .
فَمَثَلُهُ كَمَثَلِ صَفْوانٍ عَلَيْهِ تُرابٌ فَأَصابَهُ وابِلٌ فَتَرَكَهُ صَلْداً لا يَقْدِرُونَ عَلى شَيْءٍ مِمَّا كَسَبُوا .
ضمير
« فَمَثَلُهُ »
به رياكار برمىگردد . خداوند ، نخست شخص منّتگذار و آزاردهنده را به منافق رياكار تشبيه كرده و آنگاه ، رياكار را به سنگ صافى كه روى آن خاك باشد . روشن است كه همانند همانند ، همانند است ، چنانكه دوست دوست ، دوست است . بنابراين ، هم منّتگذار آزاردهنده و هم منافق رياكار ، هردو همانند سنگ سخت و صافى هستند كه روى آن خاك اندكى پوشانيده است تا سختى آن ديده نشود و سپس باران تندى مىآيد و آن خاك را با خود مىبرد . . . .
صدقهء آزاردهنده و رياكار نيز كاملا همانند خاكى است كه بر سنگ صاف قرار دارد و آزار و ريا همانند بارانى مىباشد كه خاك را مىبرد .
لا يَقْدِرُونَ عَلى شَيْءٍ .
معناى اين سخن خدا آن است همانگونه كه هيچكس نمىتواند خاكى را كه سيل با خود مىبرد برگرداند ، رياكاران و آزاردهندگان نيز نمىتوانند صدقههاى خود را بازگردانند . مقصود آن است كه اينان نه در دنيا از