صدقههاى خود سود مىبرند ، زيرا از دستشان رفته و نه در آخرت نفع مىبرند ، چرا كه آزار و ريا آن را فاسد كرده است .
وَ اللَّهُ لا يَهْدِي الْقَوْمَ الْكافِرِينَ .
به قرينهء سياق ، مراد از اين آيه در اينجا پاداش آخرت است ، زيرا سخن دربارهء پاداش خداست و مراد از كافران ، كسانىاند كه براى غيرخدا كار مىكنند . ازاينرو ، در حديث شريف آمده است : « وقتى روز قيامت شود ، نداكنندهاى ندا مىدهد : كجايند كسانى كه مردم را مىپرستيدند ؟ به پا خيزيد و پاداشهايتان را از كسىكه برايش كار كرديد بگيريد ، زيرا من عملى را كه چيزى از دنيا و اهل دنيا با آن مخلوط شده باشد نمىپذيرم » .
وَ مَثَلُ الَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوالَهُمُ ابْتِغاءَ مَرْضاتِ اللَّهِ وَ تَثْبِيتاً مِنْ أَنْفُسِهِمْ كَمَثَلِ جَنَّةٍ بِرَبْوَةٍ أَصابَها وابِلٌ فَآتَتْ أُكُلَها ضِعْفَيْنِ فَإِنْ لَمْ يُصِبْها وابِلٌ فَطَلٌّ .
خداوند پس از آنكه مثلى براى صدقهء رياكاران و آزاردهندگان زد ، در اين آيه نيز مثلى براى صدقهء اخلاصمندان زده است - چنانكه شأن خداى بزرگ چنين است كه دو ضد را در مقابل هم قرار مىدهد - وقتى صدقهء آنان همانند سنگ صافى باشد كه روى آن خاك قرار دارد ، صدقهء اينان بهسان باغى است كه در بلندى زمين قرار داشته و از خاك كافى برخوردار باشد و بيمى از سيل نسبت به آن نرود . چنانكه نسبت به خاك روى سنگ صاف اين بيم مىرود . اين باغ در سال دوبرابر باغ معمولى محصول مىدهد و به سبب مرغوب بودن خاكش هيچگاه بىحاصل نمىشود و آبيارى اندكى آن را كفايت مىكند ، زيرا خاك آن مرطوب و هواى آن معتدل است و معناى
« فَآتَتْ أُكُلَها ضِعْفَيْنِ فَإِنْ لَمْ يُصِبْها وابِلٌ فَطَلٌّ »
نيز همين است .
ابْتِغاءَ مَرْضاتِ اللَّهِ وَ تَثْبِيتاً مِنْ أَنْفُسِهِمْ .
اين جمله اشاره به دو مطلب دارد :
1 . هدف مؤمنان از انفاق بهدست آوردن خشنودى خداست .
2 . اين انفاق انگيزهء درونى دارد ، نه انگيزه برونى . برخى گفتهاند : معناى
« تَثْبِيتاً مِنْ أَنْفُسِهِمْ »
آن است كه مؤمنان با نفس خود جهاد مىكنند و به وسيلهء بخشش آن را به