و نسبت به اعمال خويش بدبين هستند » . همچنين در خطبهاى كه در روزهاى خلافت خود ايراد كرد ، مىفرمايد : « هر فردى ، هرچند از نظر حقشناسى و عمل به دين در حدّ أعلا باشد ، در راه حق ، نياز به كمك دارد . و هرفردى ، هرچند از نظر افكار عمومى و اعتبار اجتماعى ضعيف باشد ، بىنياز از تبليغ ، و يا همكارى او نيست . . . .
فكر نكنيد كه اگر مطلب حقّى را گفتيد من ناراحت مىشوم . من انتظار ندارم شما از من تجليل كنيد ؛ زيرا كسىكه از شنيدن حق ناراحت است و يا از درك عدالت عصبانى مىشود ، در اجراى حق و عدالت ناراحتتر خواهد بود » .
آرى ، دانشمند مخلص ، حقيقتا چنين است . امّا انسان منافق و خيانتكار ، سخن حق برايش دشوار است ؛ چراكه سخن حق او را رسوا مىكند و زشتىهايش را آشكار مىسازد . او ستايش دروغين را به قيمت گزافى مىخرد تا از اين طريق ، عيبها و زشتىهايش را بپوشاند .
وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَشْرِي نَفْسَهُ ابْتِغاءَ مَرْضاتِ اللَّهِ .
يعنى برخى از مؤمنان به جهاد روى مىآورند و مرگ در راه خدا را دوست دارند ، همانگونه كه ديگران زندگى را دوست دارند . تنها انگيزهء اين مجاهدان بهدست آوردن رضاى خدا و پاداش اوست .
رازى در تفسير اين آيه گفته است : دربارهء سبب نزول آن ، سه روايت آمده است : يكى از اين روايات آن است كه اين آيه دربارهء على عليه السّلام در آن شب كه پيامبر صلّى اللّه عليه و إله هجرت كرد و او در خوابگاه آن حضرت خوابيد نازل شد . هنگامىكه على عليه السّلام خوابيد ، جبرئيل بالاى سر او و ميكائيل پايين پاى او بود و جبرئيل صدا مىزد : مبارك باد تو را اى على ، خداوند به وسيلهء تو بر فرشتگان مباهات مىكند . « 1 »
هامش
( 1 ) . شيخ مظفر در جلد دوم كتاب دلائل الصدق مىگويد : رازى ، ثعلبى صاحب ينابيع الموده ، ابو السعادات ، در كتاب فضائل العترة الطاهره و غزالى ، در احياء و حاكم ، در مستدرك و احمد بن حنبل ، در مسندش [ از جمله كسانى هستند كه ] نقل كردهاند اين آيه در شأن حضرت على عليه السّلام نازل شده است . تازه اينها غير از روايات زيادى است كه از طريق شيعه نقل شده است .