فَإِنْ زَلَلْتُمْ مِنْ بَعْدِ ما جاءَتْكُمُ الْبَيِّناتُ فَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٌ .
خداوند پس از آنكه به صلح و اطاعت دستور داد و از پيروى كردن از شيطان نهى كرد ، مخالفان اين فرمان را موردتهديد قرار مىدهد و مىگويد :
أَنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٌ .
يعنى او عزيزى است كه از پس فرمانش برمىآيد و هيچ مانعى نمىتواند او را از آنچه اراده كرده بازدارد . او حكيمى است كه فرمانبردار را پاداش مىدهد و خلافكار را مجازات مىكند . رازى گفته است : اين جمله ، بيانگر آخرين درجهء تهديد است ؛ زيرا انواع بيم و تهديد را دربرمىگيرد ، درحالىكه اگر نوع مجازات بيان مىشد ، چنين معنايى را نمىرسانيد . همانگونه كه اگر پدر به فرزندش بگويد : « اگر با من مخالفت كنى ، خودت مرا مىشناسى و مىدانى كه در حقّت چهكار خواهم كرد » ، اين جمله به مراتب تهديدآميزتر از آن است كه به وى بگويد : كتكت مىزنم و يا . . . .
هَلْ يَنْظُرُونَ إِلَّا أَنْ يَأْتِيَهُمُ اللَّهُ فِي ظُلَلٍ مِنَ الْغَمامِ وَ الْمَلائِكَةُ .
« يَنْظُرُونَ »
به معناى « ينتظرون » و مراد از آمدن اللّه ، آمدن عذاب اوست و در اينجا مضاف ، حذف شده و معناى آيه بدين ترتيب است : عذاب خدا ، ناگهان به سراغ دروغگويان و گناهكاران مىآيد و هيچچيز نمىتواند آنانرا از اين عذاب نجات دهد . بنابراين ، آيهء فوق همانند اين آيه است :
« فَهَلْ يَنْظُرُونَ إِلَّا السَّاعَةَ أَنْ تَأْتِيَهُمْ بَغْتَةً » .
« 1 »
وَ قُضِيَ الْأَمْرُ وَ إِلَى اللَّهِ تُرْجَعُ الْأُمُورُ .
يعنى هنگامى كه مرگ حتمى بيايد و قيامت برپا شود ، همهچيز به پايان مىرسد و پيش روى گناهكاران ، جز حساب و مجازات باقى نمىماند .
حوادث پنهان و ناگهان
هيچكس نمىداند كه در آينده برايش چه پيش خواهد آمد و حتّى اگر انسان به
هامش
( 1 ) . محمّد ( 47 ) آيهء 17 .