مؤمن نمىباشند ، بلكه ايمانشان باطل و دروغين است ما آنانرا در معرض آزمايش قرار داديم تا حقيقت آنها براى تو و نيز براى ديگران آشكار گردد . « هرچند - پذيرش قبلهء جديد - دشوار است ، مگر براى كسانى كه خدا آنانرا هدايت كرده است » مقصود ، كسانى هستند كه داراى ايمان استوار و راستين مىباشند ، نه ايمان ناپايدار و دروغين .
پرسش : خداوند هرچيزى را پيش از وقوع آن مىداند . بنابراين ، چرا مىگويد :
« لِنَعْلَمَ مَنْ يَتَّبِعُ الرَّسُولَ ؛
تا كسانى را كه از پيامبر پيروى مىكنند بشناسيم » ؟
پاسخ : مقصود آن است كه فرمانبردار و گناهكار شناخته شوند و مردم هركس را آنگونه كه هست بشناسند . بيشتر مفسّران گفتهاند : علم خدا نسبت به حادثه بر دو قسم است : علم به حادثه ، پيش از وقوع آن و اين علم در عالم غيب است . و علم به حادثه ، پس از وقوع آن و اين علم در عالم حضور است و مقصود از علم در اينجا ، علم دوم است ، نه اوّل ، بدين معنا كه خداوند مىخواهد نسبت به اين حادثه در زمان وجودش علم پيدا كند ، همانگونه كه در زمان عدمش نسبت به آن علم داشت . البته ، آنچه گفته شد بازى با الفاظ است ، و گرنه علم خدا يكى است و عالم غيب براى خدا كاملا همانند عالم حضور و شهادت است .
وَ ما كانَ اللَّهُ لِيُضِيعَ إِيمانَكُمْ إِنَّ اللَّهَ بِالنَّاسِ لَرَؤُفٌ رَحِيمٌ .
اين آيه بشارتى است از سوى خداوند براى كسانى كه بر ايمان خود به پيامبر صلّى اللّه عليه و إله در هنگام آسانى و سختى ، استوار باقى ماندند و نسبت به هيچيك از اوامر و نواهى او ترديد نكردند . عدّهاى از مفسّران و يا بيشتر آنان گفتهاند : سبب نزول آيه آن بوده است كه گروهى از اصحاب با پيامبر صلّى اللّه عليه و إله به سوى قبلهء نخستين نماز گزاردند و آنان پيش از آنكه به سوى قبلهء دوم روى گردانند از دنيا رفتند . ازاينرو ، از پيامبر صلّى اللّه عليه و إله پرسيده شد : آيا نماز آنان درست است يا نه ؟ خدا فرمود :
« ما كانَ اللَّهُ لِيُضِيعَ إِيمانَكُمْ ؛
خدا ايمان شما را تباه نمىكند » .
ما به روايات اسباب نزول اعتماد نداريم ، جز به اندكى از آنها كه به حدّ يقين و