هنگامى كه مطلق استعمال شود نصف چيز از آن فهميده مىشود ؛ براى نمونه ، وقتى مىگويى : شطرته شطرين ، معنايش اين است كه آن را دو نصف برابر قرار دادى .
همچنين ، از « شطر » ، جهت و سمت نيز اراده مىشود و همين معنا در اينجا مراد است .
اعراب
واژهء
« قَدْ »
هرگاه بر فعل مضارع درآيد ، در كلام مخلوق افادهء معناى كم بودن را مىكند ، امّا در كلام خالق ، همواره به معناى تحقّق و ثبوت است . « حيث » و « إذ » تنها در صورتى كه با « ما » بيايند جزم مىدهند . بنابراين ، هرگاه « ما » با يكى از دو كلمهء « حيث » و « إذ » همراه شود ، دو فعل را جزم مىدهد : يكى فعل شرط و ديگرى جزاى شرط .
« كُنْتُمْ »
در محل جزم و فعل شرط و
« فَوَلُّوا »
جواب شرط است . لام در
« لَئِنْ »
براى قسم و به معناى « تاللّه لئن » است و « إن » شرطيه است . لام قسم و « إن » شرطيه ، هركدام نياز به جواب دارد و جملهء
« ما تَبِعُوا »
جواب قسم است و از همين جهت
« ما »
بر سر آن درآمده است . امّا جواب « إن » محذوف مىباشد كه جواب قسم بر آن دلالت دارد . واژهء
« شَطْرَ »
منصوب است بنابر ظرفيت .
تفسير
صاحب مجمع البيان گفته است : « از امام صادق عليه السّلام روايت شده است كه فرمود : پس از آنكه پيامبر صلّى اللّه عليه و إله در مكه به مدت سيزده سال به سوى بيت المقدّس نماز گزارد و پس از هجرت به مدينه ، مدت هفت ماه به سوى بيت المقدّس نماز خواند ، قبله از بيت المقدّس به كعبه تغيير يافت . سبب تغيير قبله آن بود كه يهود به پيامبر صلّى اللّه عليه و إله اعتراض مىكردند و به او مىگفتند : تو پيرو ما هستى ، زيرا به سمت قبلهء ما نماز مىگزارى . از اينرو ، پيامبر صلّى اللّه عليه و إله به شدّت اندوهگين شد و در نيمهء شب ، بيرون آمده به اطراف آسمان