تفسير
ما نَنْسَخْ مِنْ آيَةٍ أَوْ نُنْسِها نَأْتِ بِخَيْرٍ مِنْها أَوْ مِثْلِها .
بيشتر مفسّران مىگويند : يهود مىگفتند : محمّد اصحابش را به كارى دستور مىدهد و آنگاه آنها را از اين كار نهى مىكند . او امروز سخنى مىگويد و فردا از آن برمىگردد . اگر سخن او وحى بود ، چنين تضادى در گفتار وى ديده نمىشد . ازاينرو ، آيهء فوق در ردّ سخن آنان نازل شده است .
مراد از
« آيَةٍ » ،
يكى از آيات قرآن كريم است ؛ زيرا در اينجا همين معنا به ذهنها تبادر مىكند . شيخ مراغى در تفسير خود از استادش شيخ محمّد عبده نقل مىكند كه مراد از
« آيَةٍ »
معجزهاى است كه نبوت پيامبر را نشان مىدهد و معناى آن اين است :
خداوند به يكى از پيامبرانش معجزهاى عطا مىكند ، آنگاه اين معجزه را رها مىسازد و معجزهء ديگرى به پيامبرى عطا مىكند . اين معنا هرچند ذاتا درست است ؛ ولى سياق آيه آن را نفى و نظريّهء علما و جمهور مفسّران را تأييد مىكند كه مراد از
« آيَةٍ »
، آيهاى از قرآن است .
معناى نسخ شدن آيهء قرآن آن است كه لفظ و تلاوت آن باقى بماند و حكمى كه اين آيه بر آن دلالت كرده و مدتى به مورد اجرا گذارده شده است لغو شود .
« نُنْسِها » ،
اگر بدون همزه قرائت شود از مادهء نسيان گرفته شده است و در اينصورت ، به معناى ترك است و نه غفلت ؛ يعنى آن را بدون تغيير و تبديل و آنگونه كه هست رها مىكنيم ؛ چراكه اگر بگوييد « نسيت الشيء » و منظورتان اين باشد كه آن را به حال خود رها كردهايد ، جملهء درستى گفتهايد . اگر با همزه يعنى « ننسأها » قرائت شود ، به معناى بهتأخير انداختن است ؛ يعنى فروفرستادن اين آيه را به وقت ديگرى موكول مىكنيم .
در هرحال ، آيه به دليل وجود « ما » ى شرطيه بروقوع نسخ در حال حاضر دلالت