سؤال : ظاهر خطاب ، متوجّه يهوديان مدينه است ، درحالىكه مىدانيم خداوند ، نعمتهايى را كه بدانها اشاره شده ، به پدران آنها بخشيد و نه به خود آنها ؟
پاسخ : نعمت بر پدران ، نعمت بر فرزندان نيز محسوب مىشود ؛ زيرا پسر شرافت و بزرگى را از پدرش بهدست مىآورد . بهعلاوه ، همهء يهوديان ، يك امّتند . درهرحال ، خداوند پس از آنكه نعمتهاى خود را به يادشان آورد بااين سخن خود ، مورد خطابشان قرار مىدهد كه « به پيمان من وفا كنيد تا به پيمان شما وفا كنم » . پيمان خدا اين است كه آنان بايد برطبق آنچه فطرت اقتضا مىكند و كتابهاى آسمانى دربارهء آن نازل شده است رفتار كنند ، يعنى به خدا و پيامبرانش ايمان بياورند و به احكام او عمل نمايند . صاحب مجمع البيان مىگويد : « خدا در تورات با آنان پيمان بست كه او پيامبرى را بهنام محمّد مبعوث مىكند . . . . بيشتر مفسّران برهمين نظريّهاند و قرآن نيز بدان گواهى مىدهد » .
امّا پيمان يهود اين بود كه خدا با آنان و نيز با هركس كه كار شايستهاى انجامدهد پيمان بسته است كه در روز قيامت به آنها پاداش دهد . برخى مىگويند :
خدا به آنان وعده داد كه اگر پرهيزگار باشند ، در همين دنيا مقام آنها را بالا ببرد . ما ، در جاى مناسب - اگر خدا بخواهد - انديشهء پاداش در دنيا را نيز مطرح خواهيم كرد .
آنگاه خداوند به يهوديان فرمان مىدهد تا به قرآن ايمان بياورند و شتابى در كفر به آن و به محمّد صلّى اللّه عليه و إله نكنند و به سبب منافع ويژهء خودشان ، حقايق را به سادهلوحان ، دگرگون جلوه ندهند . همچنين ، برآنان است كه نماز برپاى دارند و زكات بدهند تا مال و جانشان پاكيزه گردد . امّا سخن حقتعالى كه مىفرمايد :
« أَ تَأْمُرُونَ النَّاسَ بِالْبِرِّ وَ تَنْسَوْنَ أَنْفُسَكُمْ وَ أَنْتُمْ تَتْلُونَ الْكِتابَ »
خطاب به دانشمندان و رهبران يهود است و نه به مردم عادّى ؛ زيرا اينان پيرو دانشمندان مىباشند و همين دانشمندانند كه