مسأله 2087 - جو و گندم در ربا يك جنس حساب مىشود ، پس اگر يك من گندم بدهد و يك من و پنج سير جو بگيرد ، ربا و حرام است . و نيز اگر مثلًا ده من جو بخرد كه سر خرمن ده من گندم بدهد ، چون جو را نقد گرفته و بعد از مدتى گندم را مىدهد ، مثل آن است كه زيادى گرفته و حرام مىباشد .
مسأله 2088 - اگر مسلمان از كافرى كه در پناه اسلام نيست ربا بگيرد اشكال ندارد و نيز پدر و فرزند و زن و شوهر مىتوانند از يكديگر ربا بگيرند .
شرايط فروشنده و خريدار
مسأله 2089 - براى فروشنده و خريدار شش چيز شرط است : اول : آن كه بالغ باشند .
دوم : آن كه عاقل باشند . سوم : آن كه سفيه نباشند « 1 » يعنى مال خود را در كارهاى بيهوده مصرف نكنند . چهارم : آن كه قصد خريد و فروش داشته باشند پس اگر مثلًا به شوخى بگويد مال خود را فروختم ، معامله باطل است . پنجم : آن كه كسى آنها را مجبور نكرده باشد . ششم : آن كه جنس و عوضى را كه مىدهند مالك باشند « 2 » و احكام اينها در مسائل آينده گفته خواهد شد .
مسأله 2090 - معاملهء با بچهء نابالغ باطل است « 3 » ، اگرچه پدر يا جدّ آن بچه به او اجازه داده باشند كه معامله كند ، اما اگر طفل وسيله باشد كه پول را به فروشنده بدهد و جنس را به خريدار برساند ، يا جنس را به خريدار بدهد و پول را به فروشنده برساند ، - چون واقعاً دو نفر بالغ با يكديگر معامله كردهاند - معامله صحيح است ، ولى بايد فروشنده و خريدار يقين داشته باشند كه طفل جنس و پول را به صاحب آن مىرساند .
هامش
( 1 ) - شرط آن است كه سفيه از طرف حاكم منع نشده باشد ، و همينطور شرط است كه بهراههاى ديگر حاكم او را ممنوع نكرده باشد از تصرف در اموال خودش .
( 2 ) - يا اختياردار ، مثل پدر و جدّ صغير .
( 3 ) - مگر در چيزهاى حقير كم قيمت كه متعارف است ، در صورتى كه طفل مميز باشد .