در كافى شريف ، از حضرت صادق حديث كند كه پيغمبر فرمود : « غضب فاسد كند ايمان را ، آنچنان كه سركه فاسد كند عسل را » « 1 » .
چه بسا كه اين قوه كه چون سگ عَقُور است ، در حال شدّت ، اختيار را از دست انسان بگيرد و سركشى آغاز كند و انسان را به هتك نواميس محترمه و قتل نفوس مؤمنين وادار كند ، و چه بسا كه ظلمت آن ، نور ايمان را خاموش كند و اين آتش افروخته شده ، تمام عقايد حقّه و انوار معرفت و ايمان را بسوزاند و مبدأ هزاران جهالت و سفاهت شود كه در تمام عمر ، انسان نتواند جبران آن كند .
خطر اين قوّه از ساير قوا بيشتر است ؛ زيرا كه اين قوّه با سرعت برق گاهى كارهاى بسيار بزرگ خانمانسوز كند و با يك دقيقه انسان را از تمام هستى و سعادت دنيا و آخرت ساقط كند .
حكما گويند : « مَثَل انسان در حال فَوَران غضب ، مَثَل غارى است كه در آن آتش افروزند و در آن ، شعلههاى آتش و دودها محتقن و محبوس شود و درهمپيچيده گردد ، و از شدت فوران آن ، سخت نفير و صدا كند .
خاموشنمودن چنين آتش سوزان درهمپيچيده [ اى ] سخت مشكل است ؛ زيرا كه هر چه براى خاموشنمودن آن ، در دهنهء آن ريزند ، آن را بلع كند و جزءِ خود نمايد ؛ چنانچه آبها را به صورت آتش درآورد و بر اشتعال خود به واسطه آنها بيفزايد » « 2 » .
از اين جهت ، انسان در اين حال كه حال سفاهت و جهالت و سَبُعيت است ، كور و كر شود از رشد و هدايت ، و موعظه و پند در مزاج او بهعكس نتيجه دهد
هامش
( 1 ) - متن حديث ، اين است : « قالَ رَسُولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله : الغَضَبُ يُفْسِدُ الإيمانَ كَما يُفْسِدُ الخَلُّ العَسَلَ » . ( الكافي ، ج 2 ، ص 302 ، « كتاب الإيمان و الكفر » ، « باب الغضب » ، حديث 1 )
( 2 ) - تهذيب الأخلاق و تطهير الأعراق ، ص 164 - 165 ؛ أخلاق ناصرى ، ص 175 - 176 .