شهادت خود و ملائكه قرار داده ، و اصل قرينبودن گرچه فضيلت عظيمى است ، ولى در كيفيت شهادت نيز شايد قرين باشند ، و اين از غايت كمال و عظمت است ؛ زيرا كه شهادت حق - تعالى شأنه - فقط شهادت قولى نيست ، چنانچه شهادت ملائكه نيز شهادت قولى محض نيست ، بلكه اين شهادت ذاتى [ است ] كه نفس كمال وجود ، دليل بر وحدت است ، چنانچه در محل خود مقرر است « 1 » . و بنابراين ، براى اولوا العلم نيز مقام صرافت وجود ثابت شده است ، و اين كمالى است كه فوقِ آن كمالى نيست .
و علم تأويل قرآن را به راسخين در علم اختصاص داده پس از ذات مقدّس خود ، چنانچه فرموده :
وَ ما يَعْلَمُ تَأْوِيلَهُ إِلَّا اللَّهُ وَ الرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ
« 2 » إلى غير ذلك از خواصى كه خداوند براى علم و فضائلى كه براى اهل علم مقرر فرموده ؛ چون ايمان « 3 » و توحيد « 4 » و خشيت « 5 » و خضوع و خشوع « 6 » و امثال آنكه در قرآن
هامش
( 1 ) - ر . ك : آداب الصلاة ، امام خمينى قدس سره ، ص 164 .
( 2 ) - « تأويل قرآن كريم را جز خدا ، و آنانكه در دانش ، قدم استوار دارند ، نمىدانند » . ( آل عمران ( 3 ) : 7 )
( 3 ) - در قرآن آمده است كه :« وَ الرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ يَقُولُونَ آمَنَّا »؛ « و كسانى كه قدم استواردر علم دارند ، مىگويند به خدا ايمان آورديم » . ( آل عمران ( 3 ) : 7 )
( 4 ) - مانند آيهء هفتم ، سوره آل عمران كه در متن بدان اشاره شد .
( 5 ) - مانند اين آيهء شريفه :« إِنَّما يَخْشَى اللَّهَ مِنْ عِبادِهِ الْعُلَماءُ »؛ « فقط بندگانِ عالم و دانشمندِ خدا ، از او خشيت دارند » . ( فاطر ( 35 ) : 28 )
( 6 ) - چنانكه در قرآن كريم ، زيادتى خشوع را از علامتهاى اهل علم دانسته است ، در آن هنگام كه قرآن بر ايشان تلاوت شود : « إنَّ الَّذِينَ اوتُوا الْعِلْمَ مِنْ قَبْلِهِ . . . يَبْكُونَ وَيَزِيدُهُمْ خُشُوعاً » ؛ « آنانكه ازپيش علم آموختند ، چون قرآن بر آنها تلاوت شود . . . مىگريند ، و بر خشوع ايشان افزوده مىشود » . ( الإسراء ( 17 ) : 107 - 109 )