مقصد دوازدهم در « علم » است و ضد آنكه « جهل » است
و در آن ، چهار فصل است :
فصل اوّل مقصود از علم و جهل
] بدانكه اين علم و جهل كه در اين موضع ، از جنود عقل و جهل قرار داده شده است ، غير از خود عقل و جهل است ؛ زيرا عقل - چنانچه سابق بر اين مذكور شد - يا عبارت از « عقل مجرّد » در انسان است ، و مقابل آن قوهء واهمه است كه آن نيز مجرّد است به تجرّدى كه دون تجرّد عقلى است ، و يا عبارت از « عقل كل » است كه عقل عالم كبير است و در مقابل آن جهل عبارت از « وهم كل » است كه در لسان شريعت مطهّره ، شايد از آن تعبير به شيطان شده باشد . و تفصيل اين دو پيش از اين مذكور شده « 1 » .
و امّا علم و جهل در اين مقام ، عبارت است از شؤون آن دو حقيقت . پس
هامش
( 1 ) - ر . ك : صفحه 21 - 24 .