فصل دوم در بيان تأثير طمع و يأس
] ممكن است فرق ديگرى ما بين رجاء و طمع باشد و آن ، آن است كه مراد از طمع ، اميد به مغفرت معاصى يا غفران مطلق نقايص باشد ؛ چنانچه خداى تعالى از قول حضرت خليل الرحمان نقل فرمايد :
وَ الَّذِي أَطْمَعُ أَنْ يَغْفِرَ لِي خَطِيئَتِي يَوْمَ الدِّينِ
« 1 » ؛ و رجاء ، اميدوارى به ثواب اللَّه و چشمداشت به رحمت واسعه باشد ، و ممكن است بهعكس اين باشد . پس ضد آنها نيز به حسب مقابله فرق مىكند .
و در هر صورت رجاء و طمع به ذات مقدس و انقطاع از خلق و پيوند به حق از لوازم فطرت مخموره و مورد مدح ذات مقدس حق و حضرات معصومين عليهم السلام است .
قالَ اللَّهُ تَعالى :
وَ ادْعُوهُ خَوْفاً وَ طَمَعاً إِنَّ رَحْمَتَ اللَّهِ قَرِيبٌ مِنَ الْمُحْسِنِينَ
« 2 » .
و در وصف مؤمنين فرمايد :
تَتَجافى جُنُوبُهُمْ عَنِ الْمَضاجِعِ يَدْعُونَ رَبَّهُمْ خَوْفاً وَ طَمَعاً وَ مِمَّا رَزَقْناهُمْ يُنْفِقُونَ
« 3 » .
و همانطور كه رجاء به حق تعالى و طمع به رحمت واسعه و اميدوارى از سرچشمه فيض آن ذات مقدس از شعب توحيد و از لوازم فطرت مخمورهء الهيه
هامش
( 1 ) - « و آن كسى كه طمع و اميد دارم ، روز پاداش گناهم را ببخشايد » . ( الشعراء ( 26 ) : 82 )
( 2 ) - « و خداوند را از روى بيم و اميد بخوانيد ، كه رحمت خدا به نيكوكاران نزديك است » . ( الأعراف ( 7 ) : 56 )
( 3 ) - « پهلوهاى ايشان از خوابگاهها جدا مىگردد ، و پروردگار خود را از روى بيم و طمع مىخوانند ، و از آنچه روزى ايشان كردهايم انفاق مىكنند » . ( السجدة ( 32 ) : 16 )