عزيزا ! اين آيات الهيّه و تعاليم ربانيّه براى بيدار كردن ما بيچارههاى خواب ، و هشيار نمودن ما سرمستان غافل آمده . اين قصص قرآنيّه كه حاصل معارف تمام انبياء ، و خلاصهء سير و رشد همه اولياء ، و بيان درد و درمان هر عيب و مرض نفسانى ، و نور هدايت طريق الهى و انسانى است ، براى قصه گفتن و تاريخ عالم نيامده . مقصود از آنها با آن همه تشريفات در تنزيل و نزول ، بيان تاريخ گذشتگان نيست براى صرف اطلاع و تاريخ دانى .
مقصود خدا را ، از مقصد مسعودى « 1 » و طبرى « 2 » و امثال آنها تميز بده ، و به نظر تاريخ و ادب و فصاحت و بلاغت به قرآن شريف نظر مكن كه اين صورت ، خود حجابى است بس ضخيم .
قرآن كتاب رشد معنوى و تعاليم الهيّه مربوط به مقاصد اهل دنيا نيست .
تمام مقاصد دنياوى مقاصد حيوانى است و انسان در تعقيب هر مقصدى كه به دنيا نتيجهاش برگردد ، برود ، از افق حيوانى خارج نشده ، بلكه مادامى كه در
هامش
( 1 ) - أبو الحسين عليّ بن حسين مسعودي ، مؤرّخ بزرگ أوايل قرن چهارم هجرى است . وى امامى مذهب و از أولاد صحابى مشهور عبد اللَّه بن مسعود بوده ، لذا به مسعودى شهرت يافته است . او اهل سير و سياحت بوده و به شرق و غرب سفر كرده ، و سرانجام در سال 345 يا 346 هجرى قمرى در فُسطاط مصر از دنيا رفته است . آثارى كه از مسعودي باقيمانده است عبارتند از : التنبيه و الاشراف ، أخبار الزَّمان ، اثبات الوصيَّة و از همه مشهورتر : مروج الذَّهب كه خلاصهء دو كتاب أخبار الزَّمان اكبر و أوسط اوست . وى اين كتاب را در موضوعات تاريخ ، جغرافياى أماكن ، سرگذشت ملوك گذشته و أخبار و آثار آنها به رشتهء تحرير در آورده است . ( ريحانة الأدب ، خياباني تبريزي ، ج 5 ، ص 309 - 307 ) .
( 2 ) - محمّد بن جرير بن غالب مُكنَّى به أبو جعفر و مشهور به طبري ، فقيه و دانشمند و مؤرّخ ايرانى است ، كه در سال 225 هجرى متولّد و در سال 310 از دنيا رفته است . وى در اكثر علوم داراى تأليفات بوده است ، و آنچه از آثار وى بجا مانده است ، عبارتند از : أخبار الرُّسل و الملوك ( مشهور به تاريخ طبري ) ، جامع البيان في تفسير القرآن و اختلاف الفقهاءِ يا اختلاف العلماءِ .
( ريحانة الأدب ، ج 4 ، ص 43 - 42 ) .