كه اسفل سافلين است - كند به واسطه مخالف بودن آن با جوهر ذات او كه از عالم نور است ، كم كم كدورت طبيعت در او اثر كند ، و او را ظلمانى و كدر كند ، و غبار و زنگار طبيعت وجه مرآت ذات او را فراگيرد . پس ، از فهم روحانيات كور شود و از ادراك معارف الهيّه و فهم آيات ربّانيّه محروم و محجوب شود . و كم كم اين احتجاب و حمق روزافزون گردد تا آن كه نفس ، سِجّينى و از جنس سِجّين گردد
« فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ فَزادَهُمُ اللَّهُ مَرَضاً »
« 1 » ؛
« وَ الَّذِينَ كَفَرُوا أَوْلِياؤُهُمُ الطَّاغُوتُ يُخْرِجُونَهُمْ مِنَ النُّورِ إِلَى الظُّلُماتِ »
« 2 » ؛
« وَ جَعَلْنا عَلى قُلُوبِهِمْ أَكِنَّةً أَنْ يَفْقَهُوهُ وَ فِي آذانِهِمْ وَقْراً » .
« 3 »
و در آيات شريفه قرآنيه به اين دو مقام بسيار اشاره شده است ، و خيلى مورد عنايت ذات مقدّس حق - جلّ و علا - است ؛ چه كه تمام شرايع الهيّه ، مقصد اصلى آنها همان نشر معارف است ، و آن حاصل نشود جز به علاج نفوس و طرد آنها از ظلمت طبيعت ، و خلاص آنها به عالم نورانيّت .
فصل دوّم در تعقيب اين مقصد و موعظت در اين باب
حبيبا ! لختى از خواب گران برخيز ، و راه و رسم عاشقان درگاه را برگير ، و دست و رويى از اين عالم ظلمت و كدورت و شيطانيّت شستشو كن ، و پا به كوى دوستان نِه ، بلكه به سوى كوى دوست حركتى كن .
هامش
( 1 ) - در دلهاى ايشان مرضى است ، و خدا بر مرض ايشان افزوده است . ( بقره / 10 ) .
( 2 ) - و آنها كه كافر شدند ، ياور ايشان طاغوت است كه آنها را از روشنى به تاريكى مىبرد . ( بقره / 257 ) .
( 3 ) - و قرار داديم بر دلهاى ايشان پردههايى را ، تا آن را فهم نكنند و ادراك ننمايند ، و گوشهاى ايشان را سنگين كردهايم . ( إسراء / 46 ) .