حسب تناسب با ساختمان مزاجى هر يك ، اشتهائى به غذاى خاص قرار داده شده ؛ يعنى ، هر كدام از حيوانات اشتها به يك نوع غذائى دارند كه مورد احتياج ساختمان بدن آنها است و ممكن است كه بدن به آن ارتزاق كند ، و از موادّى كه به هيچ وجه جزء بدن نمىشود يا براى بدن مضرّ است ، نوعا متنفّرند ، و اگر از مقدار احتياج غذاى آنها دير شود ، يك حالتى به معده و جهازات هضم آنها دست دهد كه گزندگى خاصى دارد و از آن تعبير به « گرسنگى » كنند كه اگر اين دعوتِ طبيعى نباشد ، ممكن است حيوان از گرسنگى بميرد و اقدام به غذا نكند ؛ چنانچه در مزاجهاى منحرف از اعتدال ، نظير آن يافت شود .
علاوه بر آن ، در سطح زبان حيوان يك قوّهء مشخّصه قرار داده شده كه به حسب نوع ، موادّ نافعه را از مضرّه تشخيص مىدهد . و در عين حال ، لذّتى در اغذيهء نافعه قرار داده شده و قوهء فهمِ لذتى در همين سطح زبان قرار داده شده كه گويى به انسان رشوه مىدهند براى حفظ بنيه و سلامت خود ، كه اگر اين رشوه نبود ، ممكن بود به بسيارى از مواد نافعه اقدام نكند و كم كم بناى بدن ، رو به خرابى و اضمحلال گذارد .
و نيز براى هر حيوان دندان مناسب با غذاهائى كه محتاج به آن است و ممكن است در بدن آن ، بدل ما يتحلّل واقع شود ، قرار داده شده ؛ چنانچه [ براى ] حيوانات گوشتخوار - يعنى آنها كه بيشتر گوشت به حال مزاج آنها نافع است - دندانهايى تيز مناسب با گوشتخوارى قرار داده شده . و حيوانات علفخوار را - يعنى آنهايى كه بيشتر علف مناسب با ساختمان مزاجى آنها است - دندانى پهن مناسب با علفخوارى قرار داده شده . و در بعضى كه با هر دو سر كار دارند - يعنى ، هم گوشت و هم علف مناسب با حال مزاجى آنها است ، مثل انسان - براى آنها هر دو نوع دندان قرار داده شده .
شرح حديث جنود عقل و جهل ( فارسى ) — صفحة 119
مساهمون: السيد الخميني
ص١١٩