هر انسانى مسئوليتى دارد و انسانها مسئول آفريده شدهاند . اين مسئوليت با توجه به شرايط زمانى و مكانى و نسبت به افراد فرق مىكند . مثلًا مسئوليت فرد عادى ، با يك فرد عالم ؛ مسئوليت يك فرد بازارى ، با يك فرد نخستوزير ، مساوى نيست . هر كس كه مقام بالاترى دارد مسئوليت بيشترى دارد . حالا كه شما نخستوزير هستيد ، مسئوليت شما با يك فرد عادى مساوى نيست . اين كشور ، نخستوزيران فراوانى به خود ديده است .
بعضى از اين نخستوزيرها خدمت كردند به مردم و در بين مردم ، الآن هم حرمتى دارند ، يك منزلتى دارند . بعضىها هم خيانت كردند . شما سعى كنيد از آن نخستوزيرهاى « ملعون » نباشيد ؛ از نخستوزيرهاى « مرحوم » باشيد . من راجع به دولت و راجع به مسائل حوزه چند مطلبى داشتم ، خواستههايى داشتم و نظرياتى داشتم . در زمان حيات آيتاللَّه بروجردى - رضواناللَّه تعالى عليه - پيشنهاداتم را به ايشان منتقل كردم ؛ و نوشتم كه ايشان به دولت برسانند ؛ نمىدانم ايشان به دولت نرساندند ، يا ايشان به دولت رسانيدند اما دولت عمل نكرد . من از تقواى آيتاللَّه بروجردى بعيد مىدانم كه يك مسائلى كه در رابطه با سرنوشت مسلمين بود نرسانده باشند . تحقيقاً ايشان رسانيدهاند ، دولت بوده كه به اين درخواستها عمل نكرده . حالا شما به عنوان مسئول دولت آمدهايد از حوزه و از روحانيت نظر مىخواهيد راجع به اوضاع كشور ! من چند مسأله مىگويم و جدّاً مىخواهم كه به آنها عمل شود : اولين مسأله اينكه اين حوزه كه شما آمدهايد ، طلاب و علما اينجا زندگى مىكنند ، با حداقل [ لوازم ] زندگى . آنها براى دين مردم و تربيت مردم فعاليت مىكنند ؛ تا كشور را از نظر معنوى ، از نظر اخلاقى تربيت كنند . اينها در واقع خدمتگزاران بىمزد و مواجب كشور هستند . هيچ توقع و انتظارى هم از دولت ندارند . تنها خواست آنها اين است كه مورد اذيت واقع نشوند . اما آن چهار نكته اصلى كه مورد نظر بود : اول مسألهء دانشگاههاست . من نمىدانم چه ارتباطى بين بىدينى و خلاف اخلاق با دانشگاهها وجود دارد ؟ چه ارتباطى بين اين دو مسأله هست ؟ آنها كه دانشگاه مىروند و از دانشگاهها فارغالتحصيل مىشوند ، واقعاً از نظر اخلاقى و دينى بسيار ضعيف هستند . واقعاً ضد اخلاق و ضد دين مطرح مىشوند . چه ارتباطى بين اين
صحيفه امام ( مجموعه آثار امام خمينى ) ( فارسى ) — صفحة 483
مساهمون: السيد الخميني
ص٤٨٣