عليهما - در حكمت مشاء مراجعه كنند ، تا روشن شود كه قانون عليت و معلوليت كه هر گونه شناختى بر آن استوار است ، معقول است نه محسوس ؛ و ادراك معانى كلى و نيز قوانين كلى كه هر گونه استدلال بر آن تكيه دارد ، معقول است نه محسوس ، و نيز به كتابهاى سهروردى « 1 » - رحمة اللَّه عليه - در حكمت اشراق مراجعه نموده ، و براى جنابعالى شرح كنند كه جسم و هر موجود مادى ديگر به نور صِرف كه منزه از حس مىباشد نيازمند است ؛ و ادراك شهودىِ ذات انسان از حقيقت خويش مبرا از پديدهء حسى است . و از اساتيد بزرگ بخواهيد تا به حكمت متعاليهء صدر المتألّهين « 2 » - رضوان اللَّه تعالى عليه و حشره اللَّه مع النبيين و الصالحين - مراجعه نمايند ، تا معلوم گردد كه :
هامش
( 1 ) - شيخ شهاب الدين ابو الفتوح يحيى بن حبش بن اميرك السهروردى ( مقتول به سال 587 ه . ق . ) معروف به شيخ اشراق از بزرگترين فيلسوفان ايران است . در شهر « سهرورد » متولد شد و نزد شيخ مجد الدين الجبلى استاد فخر رازى حكمت و فقه آموخت و در فنون فلسفه استاد گشت . چون در بعضى موارد نظر سهروردى با عقايد قدما اختلاف داشت و اصطلاحات دين زرتشت را به كار مىبرد ، او را به الحاد متهم كردند و همين امر باعث شد كه علماى حلب ، صلاح الدين ايوبى ، فرمانرواى مصر و شام را به قتل او وادار سازند . شهاب الدين سهروردى فيلسوفى عارف است كه حكمت اشراق در آثارش به كمال رسيده است . مجموع 49 كتاب و رساله به شيخ اشراق نسبت مىدهند كه معروفتر از همه كتاب حكمة الاشراق و رسالة فى اعتقاد الحكما و قصة الغربة الغربية است ( اين سه كتاب به همت هانرى كوربن ، مستشرق فرانسوى با مقدمهاى به زبان فرانسه در سال 1331 چاپ شده است ) . ديگر كتاب تلويحات ، كتاب المشارع و المطاوحات ، رسالة عقل سرخ ( چاپ انجمن دوستداران كتاب ) رسالة العشق به نام مونس العشاق با شرح فارسى و همچنين لغت موران ، صفير سيمرغ ، ترجمهء رسالة الطير ابن سينا ، رسالة فى حالة الطفولية و رسالهء آواز پر جبرئيل است
( 2 ) - صدر الدين محمد بن ابراهيم شيرازى معروف به ملا صدرا ( فوت 1050 ه . ق . ) از فيلسوفان و حكيمان عاليمقام در قرن يازدهم . وى در شيراز متولد شد و پس از مرگ پدر به اصفهان سفر كرد و نزد ميرداماد و شيخ بهايى به تحصيل پرداخت پس از آن چند بار به زيارت مكه رفت . ملا صدرا افكار فلسفى دقيق داشت و تأليفاتش در حكمت ، مرجع و مأخذ اهل علم بوده است . مهمترين آثار او به زبان عربى است . از آثار ملا صدرا به زبان عربى : اسفار اربعه و شواهد الربوبيه ، شرح اصول كافى ، حاشيه بر الهيات شفاى ابو على سينا ، شرحى بر كلمة الاشراق ( سهروردى ) كتاب واردات القلبيه و چند تفسير دربارهء بعضى سورههاى قرآن است . ملا صدرا را مىتوان از افتخارهاى عصر صفويه به شمار آورد .