است از او - جلّ و علا - مىدانستند و استعانت به هر چيز را استعانت به مبدأ خلقت مىديدند و يك فرقِ بين آنان و ديگران همين است . من و تو و امثال ما با نظر به خلق و استعانت از آنها ، از حق تعالى غافل هستيم و آنان استعانت را از او مىدانستند به حسب واقع ، گرچه در صورت ، استعانت به ابزار و اسباب است ، و پيشامدها را از او مىدانستند گرچه در ظاهر نزد ماها غير از آن است . و از اين جهت پيشامدها ، هر چند ناگوار به نظر ما باشد ، در ذائقهء جان آنان گوارا است .
پسرم ! براى ماها كه از قافلهء ابرار عقب هستيم يك نكته دلپذير است و آن چيزى است كه به نظر من شايد در ساختن انسان كه درصدد خود ساختن است دخيل است . بايد توجه كنيم كه منشأ خوش آمد ما از مدح و ثناها و بدآمدنمان از انتقادها و شايعه افكنىها حبّ نفس است كه بزرگترين دام ابليس لعين است . ماها ميل داريم كه ديگران ثناگوى ما باشند گرچه براى ما افعال شايسته و خوبىهاى خيالى را صد چندان جلوه دهند ، و درهاى انتقاد - گرچه به حق - براى ما بسته باشد يا به صورت ثناگويى درآيد . از عيبجويىها ، نه براى آن كه به ناحق است ، افسرده مىشويم و از مدحت و ثناها ، نه براى آن كه به حق است ، فرحناك مىگرديم . بلكه براى آنكه عيب من است و مدح من نيست ، [ من ] است كه در اينجا و آنجا و همه جا بر ما حاكم است . اگر بخواهى صحّت اين امر را دريابى ، اگر امرى كه از تو صادر مىشود عين آن يا بهتر و والاتر از آن از ديگرى ، خصوصاً آنها كه همپالكى تو هستند صادر شود و مداحان به مدح او برخيزند براى تو ناگوار است ، و بالاتر آنكه اگر عيوب او را به صورت مداحى درآورند ، در اين صورت يقين بدان كه دست شيطان و نفس بدتر از او در كار است .
پسرم ! چه خوب است به خود تلقين كنى و به باور خود بياورى يك واقعيت را كه مدح مداحان و ثناى ثناجويان چه بسا كه انسان را به هلاكت برساند و از تهذيب دور و دور تر سازد . تأثير سوء ثناى جميل در نفس آلودهء ما ، مايهء بدبختىها و دورافتادگىها از پيشگاه مقدس حق - جلّ و علا - براى ما ضعفاء النفوس خواهد بود . و شايد عيبجويىها و شايعهپراكنىها براى علاج معايب نفسانى ما سودمند باشد كه هست ،
صحيفه امام ( مجموعه آثار امام خمينى ) ( فارسى ) — صفحة 516
مساهمون: السيد الخميني
ص٥١٦