انسانها نظر رحمت و محبّت كن ، مگر نه اين است كه كافّهء موجودات از جهات عديده كه به احصا در نيايد مورد رحمت پروردگار عالميان مىباشند ، مگر نه آنكه وجود حيات و تمام بركات و آثار آن از رحمتها و موهبتهاى الهى است بر موجودات ، و گفتهاند : كلُّ موجودٍ مرحومٌ « 1 » مگر موجودى ممكن الوجود امكان دارد كه از خود ، به نفسه ، چيزى داشته باشد يا موجودى مثل خود ممكن الوجود به او چيزى داده باشد ، در اين صورت رحمت رحمانيه است كه جهان شمول است . مگر خداوند كه ربّ العالمين است و تربيت او جهان شمول است تربيتش جلوهء رحمت نيست ، مگر رحمت و تربيت بدون عنايت و الطاف جهان شمول مىشود . پس آنچه و آن كس كه مورد عنايات و الطاف و محبتهاى الهى است چرا مورد محبّت ما نباشد ؟ و اگر نباشد اين نقصى نيست براى ما ؟ و كوتاهبينى و كوتاه نظرى نيست ؟
هان ! من پير شدم و نتوانستم اين نقيصه و ساير نقيصههاى بىشمار را از خود بزدايم ، تو جوانى و به رحمت و ملكوت حق نزديكترى ، سعى كن اين نقيصه را از خود بزدايى . خداوند تبارك تو را و همه را و ما را توفيق آن دهد كه اين حجاب را برداريم و آنچه مقتضاى فطرت اللَّه است بيابيم . در سابق ، از اين مقوله شمّهاى گفتم ، اكنون اشارتى به آن مىرود كه كمك به رفع اين حجاب مىكند .
ما به فطرت الهى عشق به كمال مطلق داريم و از اين عشق ، عشق به مطلق كمال كه آثار كمال مطلق است خواهى نخواهى داريم ، و لازمهء اين فطرت گريز از نقص مطلق كه لازمهاش گريز از مطلق نقص است نيز داريم . پس ما خود هر چند ندانيم و نفهميم عاشق حق تعالى كه كمال مطلق است و عاشق آثار او كه جلوهء كمال مطلق است مىباشيم ، و با هر كس و هر چه دشمنى داريم و از هر چه و هر كس گريز داريم نه كمال مطلق است و نه مطلق كمال ، بلكه نقص مطلق است يا مطلق نقص كه در طرف مقابل است و نقيض آن است ، و نقيض كمالْ عدم آن است . و چون در حجاب هستيم در تشخيص گمراهيم و اگر
هامش
( 1 ) - هر موجودى مشمول رحمت خداوند است . فصوص الحكم 1 : 178 ، فصّ زكرياويّة .