دولت يا كارگر هستند ، آنها هم ، آنهايى كه در ادارات بودند يك وظايف تحميلى داشتند كه تخلف از آن نمىتوانستند بكنند و آنهايى كه خارج از ادارات بودند كه اكثريت مردم بودند ، به كارهاى عادى خودشان مشغول بودند ؛ ابداً ، راجع به امور اجتماعى ، راجع به امورى كه مشكلات است براى كشور و راجع به مسائلى كه در سياست كشور و در اقتصاد كشور و در ساير گرفتاريهاى كشور دخالت داشت هيچ نظرى نداشتند ، از باب اينكه مجال نمىدادند به آنها كه دخالتى بكنند . اختناق بزرگى براى همهء طوايف بود و اداره مىشد اين كشور ، يك ادارهء ظالمانه به دست يك عدهء قليل و تحميل مىكردند مسائل خودشان را بر جامعه و نمىگذاشتند كه جامعه يك نظرى در كارها بطور استقلال بكند . از آن طرف بين طوايف مختلفه كوشش داشتند كه اختلاف ايجاد كنند و به اختلاف حكومت كنند ؛ اختلاف ايجاد كنند بين برادرهاى اهل سنت و شيعى مذهب ، اختلاف ايجاد كنند در هر نقطهاى بين اشخاصى كه در آن نقطه يا احزابى كه در آن وقت بود و همهء اقسام اختلاف را ايجاد كنند و با اين اختلاف نگذارند كه توجه به مسائل بشود .
لزوم تربيت قاضى و مبلّغ در حوزهها
امروز كه ما فُجأةً « 1 » رسيديم به يك آزادى و از آن اختناق فكرى و عملى خارج شديم مىبينيم كه مشكلات فراوانى در پيش داريم كه بايد اين مشكلات را با همت همهء كشور و همهء قشرهاى ملت اين مشكلات را از سر راه برداريم . حوزههاى علميهء سراسر كشور خصوصاً حوزهء قم ، حوزهء مشهد ، حوزهء اصفهان بايد كوشش كنند كه امروز كه مىتوانند ، مبلغ بفرستند به آن نحوى كه بشناسد جامعه را و بفهمد كه مشكلات چه است و بايد چه بكند و چه بگويد ؛ تربيت كنند و قاضى تربيت كنند و مخصوصاً مبلغين را زياد احتياج به آن هست . در سرتاسر كشور ، ما احتياج به مبلغ داريم ، علاوه بر آن در خارج كشور احتياج به مبلغ بيشتر داريم و الآن ما كمبود داريم . ما نبايد امروز را مقايسه به ديروزها بكنيم . حوزههاى علمى آن وقت در اختناق به سر مىبردند ، نمىتوانستند كه
هامش
( 1 ) - ناگهانى .