ادب بياموزد ، جهتيابى علم و عمل را بياموزد ، هيچ قدرتى نمىتواند بر او حكومت كند .
جهالت مردم ؛ گرفتارى بزرگ ما در طول تاريخ
تمام گرفتاريهايى كه ما در اين طول مدت تاريخ داشتيم بهرهبردارى از جهالت مردم بوده است . جهالت مردم را آلت دست قرار دادند و بر خلاف مصالح خودشان تجهيز كردند . اگر علم داشتند ؛ علم جهتدار داشتند ، ممكن نبود كه مخرّبين بتوانند آنها را به يك جهتى كه بر خلاف آن مسيرى است كه مسير خود ملت است تجهيز كنند . علم و سواد است با آن جهتى كه بايد به او توجه كرد ، كه مىتواند ملت را از همهء گرفتاريها نجات بدهد . و نمىتوانند كسانى كه مىخواهند اين نهضت را ، اين نهضت اسلامى را به خلل برسانند ، و نمىتوانند ببينند كه اسلام در اين مملكت پياده دارد مىشود . اين علم است كه مىتواند جلوى اين فسادها را بگيرد . اگر ملت ما علم را ، آن علم جهتدار را ياد بگيرند ، تربيت بشوند ، در مقابل علم ، در پهلوىِ علم هم تربيت باشد ؛ تربيت دينى ، تربيت الهى ، تربيت انسانى و هم علم ، اگر اين دو حربه در دست شما باشد ، كسى نمىتواند به شما تعدّى كند ، كسى نمىتواند استبداد را برگرداند . و اگر اين علم نباشد مردم را توجيه مىكنند به جايى كه باز هم آن مسائل سابق برگردد ، و آن استبداد سابق و آن وابستگيهاى سابق .
شما سوادآموزان در تمام كشور بدانيد كه يك خدمتى داريد به اين انسان مىكنيد كه بالاترين خدمتهاست . و روستاييان و ساير قشرهاى بيسواد بدانند كه اين خدمت ، خدمتى است كه بايد آنها به جان ودل قبول كنند . و اين طور كه گمان كنند ما نمىتوانيم ، اين طور نيست . هر انسانى مىتواند سوادآموزى كند و مىتواند انسان بشود . علم از مَهْد تا لَحَد است . « 1 » از بچگى تا نزديك مردن . دنيا بايد با علم و با علم جهتدار اداره بشود . پيرمرد و پيرزن هم مىتوانند آموزش ببينند ، مىتوانند تحصيل كنند ، مأيوس از خودشان نباشند .
جوانها ، پيرها ، بچهها ، روستاييها ، شهريها همه بايد كمك كنند و اين امر مهمى [ است ]
هامش
( 1 ) - «
اطْلُبُوا الْعِلْمَ مِنَ الْمَهْدِ الَى اللَحَدِ »
ز گهواره تا گور دانش بجوى .