نمىشود . پيغمبرهاى بزرگ امتحان شدند . ابراهيم خليل - عليه السلام - در آن قضيهء حيرتانگيز امرِ به اينكه بايد اولادت را ذبح كنى امتحان شد . « 1 » پيغمبرهاى بزرگ ، اولياى بزرگ امتحان شدند . حضرت سيد الشهدا - سلام اللَّه عليه امتحان شد . اولاد و احفاد « 2 » او هم امتحان شدند و همهء ماها هم امتحان مىشويم . و همهء بشر هم امتحان خواهند شد . و امتحان به امنيت و دارايى و ثروت و رياست و امثال ذلك بزرگتر است از امتحان در نفس ، اولاد و انفس . چه بسا اشخاصى كه ادعا مىكنند كه ما مؤمن هستيم ، لكن وقتى كه امتحان مىشوند معلوم مىشود كه فقط ادعا بوده . و چه اشخاصى كه ادعا مىكنند كه ما طرفدار ضعفا هستيم لكن وقتى كه امتحان مىشوند از امتحان درست در نمىآيند . و چه اشخاصى كه ادعا مىكنند كه اگر [ براى ] ما صفحهء جنگ پيش بيايد پيشقدميم ، و در وقت عمل از امتحان درست در نمىآيند . شما دزفوليها و اهوازيها و سوسنگرديها امتحان داديد و خوب از امتحان بيرون آمديد .
پيروزى در امتحان و بشارت به صابرين
اين عكسهايى كه الآن در مقابل من هست و موجب تأثر و تأسف ، اين سند امتحان شماست و سند افتخار شما . خداى تبارك و تعالى مىفرمايد :
بَشِّرِ الصَّابِرِينَ
« 3 » آنهايى كه صبر مىكنند ، به آنها بشارت بده . آنهايى كه در مصيبتها ، در نقص ثمرات ، در نقص انفس ، در نقص اولاد ، صابر هستند و مىگويند كه :
إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَيْهِ راجِعُونَ
ما از خدا هستيم و به او برمىگرديم ، از او هستيم و به او رجوع مىكنيم . جوانهاى ما از خدا هستند و در راه خدا فداكارى كردند و به خدا مراجعت مىكنند . انسان اگر هر چه دارد بفهمد كه از خداست ، اگر زندگى دارد خدا به او داده است ، و اگر اولاد دارد خدا به او اعطا كرده است ، و اگر ثروت دارد خدا به او اعطا كرده است ، و همه چيز را خداى تبارك و تعالى عطا فرموده است ، اگر دل انسان به اين معنا ايمان بياورد و اطمينان به اين معنا داشته باشد ، چيزى كه
هامش
( 1 ) - اين داستان در سورهء صافّات ، آيات 100 تا 107 ذكر شده است
( 2 ) - احفاد : فرزند زادگان ، نوادگان ، نبيرگان ، جمع حَفَد
( 3 ) - سورهء بقره ، آيهء 155 .