روايت امر شده است ، امر به قرائت است و تعليم [ و ] تربيت . كانّه مىخواهد بفرمايد كه آن ربّى كه ربّ تو است و احاطه به همهء موجودات دارد ، تو بايد قرائت كنى و تربيت كنى مردم را به آن راه ، همان ربّ رسول آن هم ربّ رسول خاتم ؛ پيغمبر مأمورند كه مردم را دعوت كنند به ربّ رسول ، به ربّ رسول اكرم و ربّ رسول خاتم . و قرآن براى همين آمده است و اسلام براى همين آمده است كه تربيت كند انسانها را كه اگر تربيت برايشان نباشد ، از همهء حيوانات درندهتر [ و ] موذيتر است . انسان يك همچه موجودى است كه اگر در تحت تربيت واقع نشود ، هيچ حيوانى در عالَم ، هيچ موجودى در عالَم به خطرناكى اين موجود نيست و به موذيگرى اين موجود نيست . همهء انبيا كه آمدند ، براى تربيت اين موجودند كه اگر سرخود باشد عالَم را به هم مىزند ، و مع الأسف انبيا هم موفق نشدند به اينكه مأموريت خودشان را تحقق بدهند .
وَ الْعَصْرِ ، إِنَّ الْإِنْسانَ لَفِي خُسْرٍ
؛ « 1 » عصر هم محتمل است كه در اين زمان حضرت مهدى - سلام اللَّه عليه - باشد ، يا انسان كامل باشد كه مصداق بزرگش رسول اكرم و ائمه هدى ، و در عصر ما حضرت مهدى - سلام اللَّه عليه - است . قسم به عصارهء موجودات عصر ؛ فشردهء موجودات ، اينكه فشردهء همه عوالم است ، يك نسخهاى است ، نسخهء تمام عالَم . همهء عالَم در اين موجود ، در اين انسان كامل ، عصاره است و خدا به اين عصاره قسم مىخورد و مىفرمايد كه :
إِنَّ الْإِنْسانَ لَفِي خُسْرٍ
؛ انسان در خسارت است ، انسان شقى است .
إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا
؛ « 2 » يعنى ، الّا آن اشخاصى كه تحت تربيت واقع شدهاند ، نه اسلموا ، آمنوا ؛ مؤمنها ، غير اشخاصى كه در تحت تربيت انبياى عظام واقع شدند و در اين زمان در تحت تربيت رسول اكرم واقع شدهاند ، همهشان خسارت دارند ، در زيان و خُسر هستند . مستثنى فقط مؤمنيناند . كه مؤمنين البته داراى اين صفات هم هستند :
وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ وَ تَواصَوْا بِالْحَقِّ وَ تَواصَوْا بِالصَّبْرِ
« 3 » اين استثناست ، ما بقى همهء ما ديگر در خسران هستيم . و اسلام آمده است
هامش
( 1 ) - سورهء عصر ، آيهء 1 و 2 : « قسم به عصر ، كه انسان در خسارت و زيان است »
( 2 ) - بخشى از آيهء 3 سورهء عصر : « مگر آنان كه به خدا ايمان آوردند »
( 3 ) - ادامهء آيهء 3 سورهء عصر : « . . . و نيكوكار شدند و به درستى و راستى يكديگر را سفارش كردند ، و به پايدارى يكديگر را ترغيب و تشويق كردند » .