مىگرفتند ، البته سابق همين بود ؛ نه اينكه در زمان اينها ؛ زمان اينها به فرم ديگرى بود ، اين طور بود ، ما يادمان است رژيم اينها را . در رژيمهاى سابق غير از اين رژيم ، آنها هم اين طور بودهاند .
رژيم سلطنتى ، رژيمى است غلط و بىمنطق
وضع رژيم سلطنتى اصلًا اين است و از اول يك رژيم غلطى بوده . از اول يك رژيمى بوده است كه بىمنطق بوده است . حالا من يك كلمهاش را براى شما مىگويم : ما فرض مىكنيم كه تمام ملت - فرض است ، و الّا واقعيت كه ندارد - تمام ملت جمع شدهاند و يك كسى را براى خودشان مثلًا سلطان قرار دادهاند . بسيار خوب ، اختيار دارند مردم يك كسى را انتخاب كنند ، انتخاب كردند . خوب ، اين ملتى كه حالا هستند حق دارند ، در حومهء زندگى خودشان اختيار دارند كه يك كسى را قرار بدهند . خوب ، براى صد سال بعدى كه اين آقايان هيچ نيستند چه حقى دارند ؟ شما چه حقى داريد كه براى اولادتان و اولاد اولادتان كه الآن نيستند سلطان انتخاب كنيد ؟ سلطنت ، سلطنت ميراثى بود . ما فرض مىكنيم با انتخاب ، دولت يك سلطنتى را امضا كردند ؛ به چه حقى ملت مىتواند براى نسلهاى آتيهاش سرپرست قرار بدهد ؟ خودشان اختيار دارند ، بايد خودش انتخاب كند ، و لهذا سلطنت از اول غلط بوده .
تفاوت رژيم سلطنتى با نظام جمهورى
جمهورى يك مطلب صحيحى است ؛ براى اينكه هر مملكتى وقتى قرار دادند ، خود اين تا چهار سال ، پنج سال است ، بعد از چهار سال و پنج سال ، باز ثانياً بايد قرار بدهند . ديگر براى نسلهاى آتيه ارثى نيست ، كه يك كسى چنانچه پسرش هم هر چه باشد بايد بشود ! حالا كه رضا خان شد ، بعدش محمد رضا باشد ، و بعد هم باز « رضا » ، « 1 » و بعد هم باز محمد رضا ، و بعد هم رضا و همين طور ادامه پيدا كند ! و لهذا اصلًا منطقى نيست سلطنت به اين معنايش ؛ به اين معنا كه يك سلطنت ميراثى . اگر جمهورى ميراثى باشد .
هامش
( 1 ) - رضا پهلوى ، فرزند محمد رضا پهلوى .