نصير كه در اين دستگاهها وارد مىشد نمىرفت وزارت كند ؛ مىرفت آنها را آدم كند . نمىرفت كه براى اينكه در تحت نفوذ آنها باشد . مىخواست آنها را مهار كند تا آن اندازهاى كه بتواند . كارهايى كه خواجه نصير براى مذهب كرد ، آن كارهاست كه خواجه نصير را خواجه نصير كرد ؛ نه طب خواجه نصير و نه رياضيات خواجه نصير . آن خدمتى كه به اسلام كرد . خواجه نصير كه رفت در دنبال هلاكو « 1 » و امثال آنها لكن نه براى اينكه وزارت بكند ، نه براى اينكه براى خودش يك چيزى درست كند . او رفت آنجا براى اينكه آنها را مهار كند ؛ و آن قدرى كه قدرت داشته باشد خدمت بكند به عالم اسلام و خدمت به الوهيت بكند . و امثال او ، مثل محقق ثانى ، « 2 » مثل مرحوم مجلسى « 3 » و امثال اينهايى كه [ . . . ] مرحوم مجلسى كه در دستگاه صفويه بود ، صفويه را آخوند كرد ؛ نه خودش را صفويه كرد ! آنها را كشاند توى مدرسه و توى علم و توى دانش و اينها - تا آن اندازهاى كه البته توانستند . بناء عليه ما نبايد مقايسه بكنيم كه روحانيون يك وقتى وارد شدند . الآن هم ما اگر بتوانيم [ همين وظيفه را داريم ] ما آن وقت هم اگر مىتوانستيم ، كه آن طورى كه آنها مىخواهند خدمت بكنند ، ما هم وارد مىشديم . براى اينكه مقصد اين است كه انسان درست بكنيم . اگر انسان بتواند محمد رضا را انسان كند ، بسيار كار خوبى است . انبيا براى همين آمدهاند . پيغمبر اكرم براى خاطر اينكه اين كفار مسلمان نمىشدند و اعتناى به اين مسائل را نمىكردند غصه مىخورد .
باخِعٌ نَفْسَكَ
« 4 » كه بر آثار تو اينها توجه نكردند .
كتاب انسانسازى و رسالت آدمسازى
در هر صورت انبيا آمدند كه همهء مردم را آدم كنند . علم انبيا علم آدمسازى است . قرآن هم يك كتابى است كتاب آدمسازى . نه كتاب طب است ، نه كتاب فلسفه است ، نه
هامش
( 1 ) - مؤسس سلسلهء مغولهاى ايران .
( 2 ) - على بن حسين بن عبد العالى ( متوفاى 940 ه . ق . ) فقيه بزرگ ، مشهور به محقق كَركى .
( 3 ) - محمد باقر مجلسى ( متوفاى 1110 ه . ق . ) معروف به مجلسى دوم ، از علما و محدثان بزرگ شيعه .
( 4 ) - بخشى از آيهء 3 سورهء شعرا : « چه بسا خودت را هلاك كنى » .