ندارد با احاديث كثيرهاى كه وارد است در باب شدت ابتلاى مؤمنين به أسقام و أوجاع و فقر و فاقه و ساير بليّات ، زيرا كه حق تعالى به رحمت واسعه و فضل عميم خود مثل يك طبيب معالج و پرستار عطوف است كه هر كس را به طورى از دنيا پرهيز مىدهد .
گاهى به يكى ثروت مىدهد و در عين حال به حسب شدت و ضعف و كمال و نقص ايمان او او را مبتلا به بلاهاى ديگر مىكند ، بلكه ثروت و غنا را براى او طورى محفوف به بليّات مىكند كه او را از دنيا و حب او منصرف مىكند . مزاج اين شخص طورى است كه اگر او را فقير كند ، به واسطهء آنكه سعادت را در مال و منال شايد مىبيند و اهل دنيا را سعيد مىداند ، متوجه به دنيا مىشود و در تحصيل آن به هلاكت ابدى مىافتد . ولى وقتى آن را در دسترس او گذاشت و براى شيفته نشدن آن محفوف كرد آن را به زحمات و صدمات خارجى و داخلى ، از دنيا منصرف شود .
يكى از مشايخ عظام ما ، دام ظلّه ، مىفرمود كه در تعدد زوجات ، كه انسان گمان مىكند ورود در دنيا و توجه به آن است ، وقتى كه انسان به آن مبتلا شد ، مىيابد كه اين يكى از شاهكارهاى بزرگى است كه انسان را در عين ورود در دنيا از دنيا خارج مىكند و از آن منصرف مىنمايد .
پس خداى تعالى گاهى مؤمنين را به فقر مبتلا مىكند و آنها را اصلاح مىكند و قلوب آنها را از دنيا منصرف مىفرمايد و دلدارى از آنها مىنمايد ، و گاهى به غنا و ثروت مبتلا مىكند و در عين حال كه انسان گمان مىكند در عيش و نوش دنيا و سور و سرور هستند آنها در فشار و زحمت و ابتلا و مصيبت گرفتارند . و در عين حال منافات ندارد كه فضل فقراى مسلمين پيش حق تعالى نيز بيشتر باشد ، چنانچه از روايات معلوم شود . و ما شمهاى از اين باب را در ذيل يكى از احاديث سابقه شرح داديم . « 1 »
فصل در بيان قرب فرايض و نوافل و نتيجهء آن به حسب طريقهء اهل ذوق و سلوك
بدان كه از براى سالك إلى اللّه و مهاجر از بيت مظلمهء نفس به سوى كعبهء حقيقى يك سفر روحانى و سلوك عرفانى است كه مبدأ آن مسافت بيت نفس و أنانيّت است ، و منازل آن ، مراتب تعينات آفاقى و انفسى و ملكى و ملكوتى است كه از آنها
هامش
( 1 ) ص 240 .