هستند و از فطرت مستقيمه خارجاند و به دنيا مقبل و متوجهند ، سايهء آنها نيز مثل خودشان از استقامت خارج و منكوس و رو به طبيعت و دنيا ، كه اسفل السّافلين است ، مىباشد ، و شايد در آن عالم بعضى با روى خود راه روند و پاهاى آنها رو به بالا باشد ، و بعضى با شكمهاى خود راه روند ، و بعضى با دست و پاى خود چون حيوانات راه روند ، چنانچه در اين عالم مشى آنها چنين بوده : أ فمن يمشي مكبّا على وجهه أهدى أم من يمشي سويّا على صراط مستقيم . « 1 » ممكن است اين مجاز در عالم مجاز در عالم حقيقت و ظهور و بروز روحانيت حقيقت پيدا كند . و در احاديث شريفه در ذيل اين آيهء شريفه « صراط مستقيم » را به حضرت امير المؤمنين و حضرت ائمهء معصومين ، عليهم السلام ، تفسير فرمودند :
عن الكافى بإسناده عن أبي الحسن الماضي ، عليه السّلام ، قال : قلت :
« أَ فَمَنْ يَمْشي مُكِبّاً عَلى وَجْهِهِ أَهْدى أَمَّنْ يَمشى سويّاً عَلى صِراطٍ مُستَقيمٍ » ؟
قال :
إنّ اللّه ضرب مثلا من حاد عن ولاية علىّ ، عليه السّلام ، كمن يمشي على وجهه لا يهتدي لأمره ، و جعل من تبعه سويّا على صراط مستقيم . و « الصّراط المستقيم » أمير المؤمنين ، عليه السّلام . « 2 » فرمود : « خداى تعالى در اين آيهء شريفه مثلى زده است ، و آن مثل كسانى است كه اعراض نمودند از ولايت امير المؤمنين ، عليه السلام ، كه آنها گويى راه مىروند به رويهاى خود و به هدايت نرسند . و كسانى را كه متابعت آن حضرت نمودند ، قرار داده به راه مستوى و راست . و « صراط مستقيم » امير المؤمنين ، عليه السلام ، است .
و در حديث ديگر است كه مقصود از « صراط مستقيم » على ، عليه السلام ، و ائمه ، عليهم السلام ، است . [ 1 ] و از كافى شريف از فضيل منقول است كه گفت : « با جناب باقر العلوم ، عليه السلام ، داخل مسجد الحرام شدم ، و آن حضرت به من تكيه كرده بود . پس ، آن حضرت نظر مبارك افكند به سوى مردم و ما در باب بنى شيبه بوديم ، پس فرمود ، اى فضيل ، اين طور در جاهليت طواف مىكردند ! نه مىشناختند حقى را و نه تدين به دينى داشتند . اى فضيل ، نظر كن به آنها ، پس همانا به رويها واژگونه در افتادند .
خداوند لعنت كند آنها را كه خلقى هستند مسخ شده و منكوس . » پس از آن قرائت
هامش
[ 1 ] عن حمران قال سمعت أبا جعفر ( ع ) يقول قول اللّه تعالى :« و إنّ هذا صراطى مستقيما فاتّبعوه و لا تتّبعوا السّبل . »قال : علىّ بن أبي طالب و الأئمة من ولد فاطمة هم صراط اللّه ، فمن أباهم ، سلك السّبل . . . ( حمران گويد از امام باقر ( ع ) شنيدم كه دربارهء كلام خداوند : « همانا اين راه راست من است ، پس پيرو آن شويد و به راههاى [ ديگر ] مرويد . » فرمود : « على بن ابى طالب و امامان از ذريهء فاطمه راه خدايند ، پس هر كه از آنان روى گرداند ، به راههاى ديگر رفته است . » ) بحار الأنوار ، ج 24 ، ص 15 ، « كتاب الإمامة » ، باب 24 ، حديث 17 .
( 1 ) ( ملك - 22 )
( 2 ) كافى ، ج 1 ، ص 432 ، « كتاب الحجة » ، « باب فيه نكت و نتف من التنزيل في الولاية » ، حديث 91 .