اجتناب از دروغ است ، كه از تقديم ذكر آن معلوم مىشود كه در نظر محترمشان بيشتر از ساير وصايا اهميت داشته . و ما ذكر مفاسد كذب را مقدم مىداريم بر مصالح صدق . پس بدان كه اين رذيله از امورى [ است ] كه عقل و نقل متفق بر قبح و فسادش هستند . و خود آن في نفسه از كبائر و فواحش است ، چنانچه اخبار دلالت بر آن دارد . و علاوه ، گاه شود كه بر آن مترتب شود مفاسد ديگرى كه قبح و فسادش كمتر از اين موبقه نيست . بلكه گاهى شود كه به واسطهء كشف يك دروغ ، انسان به طورى از درجهء اعتبار پيش مردم ساقط مىشود كه تا آخر عمر جبرانش را نتوان كرد . خدا نكند كسى معروف شود به دروغگويى كه هيچ چيز شايد بيشتر از اين به حيثيت انسان لطمه نمىزند . و علاوه بر اينها ، مفاسد دينى و عقوبات اخروى آن نيز بسيار است . و ما به ذكر بعضى از احاديث شريفه در اين باب اكتفا مىنماييم ، و چون مطلب از امور واضحهء رايجه است از طول كلام اجتناب مىنماييم .
روى في الوسائل عن محمّد بن يعقوب بإسناده عن أبي جعفر ، عليه السلام ، قال : إنّ اللّه عزّ و جلّ جعل للشّرّ أقفالا ، و جعل مفاتيح تلك الأقفال الشّراب ، و الكذب شرّ من الشّراب . « 1 » « فرمود حضرت باقر العلوم ، عليه السلام : خداى تعالى قرار داد براى شرّ قفلهايى ، و كليدهاى آن قفلها را شراب قرار داد ، و دروغگويى از شراب بدتر است . » اكنون قدرى تفكر كن در اين حديث شريف كه از عالم آل محمد ، عليهم السلام ، صادر شده است ، و در كتابى كه مرجع تمام علماى امت است مذكور گرديده و تمام علما ، رضوان اللّه عليهم ، آن را قبول فرمودند ، ببين آيا راهى براى عذر باقى مىماند ؟ آيا اين سهل انگارى از دروغ جز از ضعف ايمان به اخبار اهل بيت عصمت ( ع ) از چيز ديگر مىشود ؟ ما صور غيبيهء اعمال را نمىدانيم و ارتباطات معنويهء ملك و ملكوت را واقف نيستيم ، از اين جهت از اين نحو اخبار تحاشى مىكنيم و امثال اينها را حمل به مبالغه مثلا مىنماييم ، و اين خود طريقهء باطلى است كه از جهل و ضعف ايمان مىباشد . فرضا كه اين حديث شريف را به مبالغه حمل كنيم ، آيا اين مبالغه بايد بموقع باشد ؟ آيا هر چيزى را مىشود گفت از شراب بدتر است ، يا بايد طورى شرّ آن عظيم باشد كه با مبالغه توان گفت از شراب بالاتر است ؟
و بإسناده عن أبي جعفر ، عليه السّلام ، قال : الكذب هو خراب الإيمان . « 2 »
هامش
( 1 ) اصول كافى ، ج 2 ، ص 339 ، « كتاب ايمان و كفر » ، « باب كذب » ، حديث 3 . وسائل الشيعة ، ج 8 ، ص 572 ، « كتاب حج » ، باب 138 از « أبواب أحكام العشرة » ، حديث 3 .
( 2 ) اصول كافى ، ج 2 ، ص 339 ، « كتاب ايمان و كفر » ، « باب الكذب » ، حديث 4 .