ترجمه « ابن عمّار گويد شنيدم از حضرت صادق ، عليه السلام كه مىفرمود در وصيت پيغمبر ، صلّى اللّه عليه و آله ، به على ، عليه السلام ، اين بود كه فرمود : « اى على ، سفارش مىكنم تو را در جان خودت به خويهايى ، نگاهدار آنها را از من . » پس از آن گفت : « خداوندا ، اعانت فرما او را . اما اوّلى ، راست گفتارى است . خارج نشود از دهان تو دروغى هيچگاه . و دومى پرهيزگارى است . و جرئت مكن بر خيانت هرگز . سوم ، ترسناكى از خداوند است چنانچه گويى او را مىبينى . چهارم گريهء بسيار از ترس خداوند است . بر پا مىشود براى توبه هر قطرهء اشكى هزار خانه در بهشت . پنجم ، بخشيدن تو است مال و خونت را در راه دينت . ششم ، گرفتن طريقهء من است در نماز و روزه و صدقهام : اما نماز پنجاه ركعت ، اما روزه پس سه روز در ماه : پنجشنبه در اول ، و چهارشنبه در وسط ، و پنجشنبه در آخر آن ، و اما صدقه به قدر طاقت خود تا آنكه گويى اسراف كردم و حال آنكه اسراف نكردى . و ملازم باش با نماز شب ، و ملازم [ باش ] با نماز شب ، و ملازم باش با نماز شب . و بر تو [ باد ] به نماز ظهر ، و بر تو باد به نماز ظهر ، و بر تو باد به نماز ظهر . و بر تو باد به خواندن قرآن در هر حال . و بر تو باد به بلند نمودن دستهاى خود را در نماز و برگرداندن آنها را . و بر تو باد به مسواك نمودن در نزد هر وضويى . و بر تو باد نيكوييهاى اخلاق ، پس آن را ارتكاب كن ، و بديهاى اخلاق ، پس از آنها دورى كن . پس اگر نكردى ، ملامت مكن مگر خود را . » شرح « خصال » جمع « خصلت است و به معناى خوى است ، چنانچه در صراح است . و بنابراين ، استعمال آن در مطلق افعال و اخلاق ، چنانچه در اين حديث شريف و غير آن وارد است ، مجاز است . و شايد خصلت اعمّ از خوى باشد ، تا در اين نحو استعمالات به طريق حقيقت باشد .
قوله : الورع ، به فتح راء ، و « رعة » مصدر « ورع يرع » ، به كسر راء ، در هر دو است ، به معناى تقوى يا شدت تقوى و كمال پرهيزگارى است . و شايد از ورّعته توريعا ، أى كففته اخذ شده باشد ، زيرا كه ورع در حقيقت كفّ نفس و نگاهدارى آن است از تعدّى از حدود شرع و عقل . يا از ورّع به معناى ردّ مأخوذ باشد . يقال :
ورّعت الإبل عن الماء . إذا رددته ، زيرا كه نفس را ردّ مىكنى از مشتهيات خود و ارتكاب آنها .
قوله : لا تجترئ از باب « افتعال » به معناى جسارت و شجاعت و كثرت اقدام
شرح چهل حديث ( اربعين حديث ) ( فارسى ) — صفحة 468
مساهمون: السيد الخميني
ص٤٦٨