و ضعف و قصور خود را اعلان كنند ، ما اهل معصيت و محجوبين از ساحت كبريا چه بگوييم . جز آنكه با لقلقهء لسان عرض كنيم رجاء ما به مراحم تو است و اميد و ثقهء ما به فضل و مغفرت تو است و به جود و كرم آن ذات مقدس است . چنانچه در لسان اولياى تو وارد است :
كافى بإسناده عن أبي جعفر ، عليه السّلام ، قال : قال رسول اللّه ، صلّى اللّه عليه و آله : قال اللّه تبارك و تعالى : لا يتّكل العاملون لي على أعمالهم الّتى يعملونها لثوابى ، فإنّهم لو اجتهدوا و أتعبوا انفسهم أعمارهم في عبادتي كانوا مقصّرين غير بالغين في عبادتهم كنه عبادتي فيما يطلبون عندي من كرامتى و النّعيم في جنّاتى و رفيع الدّرجات العلى في جوارى ، و لكن برحمتي فليثقوا و بفضلي فليرجوا و إلى حسن الظنّ بي فليطمئنوا ، فإنّ رحمتي عند ذلك ذلك تدركهم و منّي يبلّغهم رضواني و مغفرتي تلبسهم عفوي ، فإنّي أنا اللّه الرّحمن الرّحيم و بذلك تسمّيت . « 1 » يعنى « حضرت باقر ، عليه السّلام ، گفت رسول خدا ، صلّى اللّه عليه و آله ، گفت خداى تبارك و تعالى [ فرمود ] : « اعتماد نكنند عمل كنندگان براى من بر اعمال خودشان كه به جا مىآورند آن را براى ثواب من . پس همانا آنها اگر جديت كنند و به زحمت اندازند خودشان را در مدت عمرشان در عبادت من ، مىباشند مقصر ، و نارسايند در عبادت خودشان كنه عبادت مرا در آن چيزى كه مىطلبند نزد من از كرامت من و نعمتها در بهشتهاى من و درجات عاليهء بلند در جوار من ، و لكن به رحمت من هر آينه وثوق كنند و به فضل من هر آينه اميدوار باشند و اطمينان به حسن ظن به من داشته باشند ، پس همانا رحمت من در اين هنگام ادراك مىكند آنها را و عطاى من مىرساند آنها را به رضوان من و مغفرت من مىپوشاند به آنها عفو مرا .
پس ، همانا منم كه هستم خداى « بخشندهء مهربان » و به اين نام برده شدم . » و نيز از اسباب خوف تفكر در شدت بأس حق و دقت سلوك راه آخرت ، را و خطرات متوجه بر انسان در ايام حيات و در حين موت ، و سختيهاى برزخ و قيامت ، و مناقشات در حساب و ميزان است ، چنانچه ملاحظهء آيات و اخبارى كه وعدههاى حق تعالى را شامل است رجاء كامل آورد . حديث كنند كه حق تعالى به طورى در قيامت بسط بساط رحمت كند كه شيطان طمع مغفرت حق را كند [ 1 ] . در اين عالم كه حضرت حق به حسب روايت نظر لطف به آن نفرموده از وقتى كه خلقت فرموده
هامش
[ 1 ] قال الصّادق ، جعفر بن محمّد ( ع ) : إذا كان يوم القيامة نشر اللّه تبارك و تعالى رحمته حتّى يطمع إبليس في رحمته . بحار الانوار ، ج 7 ، ص 287 . « كتاب عدل و معاد » ، باب 14 ، حديث 1 .
( 1 ) اصول كافى ، « كتاب ايمان و كفر » ، ( ج 2 ، ص 71 ) « باب حسن الظنّ باللّه » ، حديث 1 ،