نمىشود . امام فرمود : آيا فكر مىكنى خداوند از وعدهء خود تخلّف كرده ؟ عرض كرد : نه . فرمود : پس چرا چنين است ؟ عرض كرد نمىدانم . امام عليه السلام فرمود :
« لَوْ أنَّ أحَدَكُم اكْتَسَبَ المَالَ مِن حِلِّهِ ، وَأنْفَقَهُ في حِلِّهِ ، لَمْ يُنْفِقْ دِرْهَماً إلّااخْلِفَ عَلَيهِ
؛ اگر كسى از شما مال حلالى به دست آورد و در راه حلال انفاق كند هيچ درهمى را انفاق نمىكند مگر اينكه خدا عوضش را به او مىدهد » . « 1 »
حديثى به همين مضمون از رسول خدا وارد شده كه فرمودهاند :
« ما تَصَدّقَ أحَدُكُم بِصَدَقةٍ مِن كَسْبِ حَلالٍ - وَلَا يَقبَلُ اللَّه إلّاالطيِّبَ - إلّاأخَذَها الرّحمنُ بِيَمينِه وإن كانَتْ تَمْرَةً فتَرْبُو في كفِّ الرّحمنِ حتّى تكونَ أعْظَمَ مِن الجَبَلِ ؛
هيچ كس از شما صدقهاى از درآمد حلالى نمىپردازد - و البتّه خداوند جز حلال قبول نمىكند - مگر اينكه خداوند با دست راست خود آن را مىگيرد حتّى اگر يك دانه خرما باشد ، سپس در دست خدا رشد مىكند تا بزرگتر از كوه شود » . « 2 »
پنجم : اين كه انفاق نبايد همراه با منّت و آزار باشد ؛ « يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَاتُبْطِلُوا صَدَقَاتِكُمْ بِالْمَنِّ وَالْأَذَى » ؛ اى كسانى كه ايمان آوردهايد ! صدقات خود را با منّت و آزار باطل نسازيد » . « 3 »
ششم : انفاق اگر پنهان باشد بهتر است ؛ « وَإِنْ تُخْفُوهَا وَتُؤْتُوهَا الْفُقَرَاءَ فَهُوَ خَيْرٌ لَّكُمْ » ؛ و اگر آنها را مخفى ساخته و به نيازمندان بدهيد براى شما بهتر است » . « 4 »
امام باقر عليه السلام مىفرمايند :
« البِرُّ وَصَدَقَةُ السِّرِّ يَنْفِيانِ الفَقْرَ وَيَزِيد في العُمْرِ ويَدْفَعانِ عَنْ سَبْعِين مِيْتَةِ سُوءٍ
؛ نيكوكارى و انفاق پنهانى فقر را بر طرف ساخته ، عمر را زياد و از هفتاد گونه مرگ و مير بد جلوگيرى مىكند » . « 5 »
هامش
( 1 ) . تفسير برهان ، ج 3 ، ص 353
( 2 ) . تفسير نمونه ، ج 8 ، ذيل آيات 103 - / 105 سورهء توبه
( 3 ) . سورهء بقره ، آيهء 264
( 4 ) . سورهء بقره ، آيهء 271
( 5 ) . سفينة البحار ، مادّهء « صدقة »