در طول عمرش انجام داده است مانند يك فيلم در مقابل چشمش مىگذرد كه براى مؤمنان بشارت و براى كافران و افرادى كه كار بد انجام دادهاند ندامت است ؛ اما ندامتى كه توانايى براى جبران آن ندارند . تا زمانى كه چشم برزخى انسان باز نشده در توبه به رويش باز است ، اما هنگامى كه چشم برزخى او باز شد و عالم برزخ را ديد ، ديگر توبه فايدهاى ندارد و پروندهاش بسته مىشود . چه خوب است تا زمانى كه در اين دنيا هست با قطره اشكى گناهان را پاك كند ، چرا كه در موقع مرگ يك دريا اشك هم نمىتواند گناه را پاك كند .
اعمال انسان در روز قيامت به صورتهاى مناسبى مجسم مىشود و در برابر شخص ظاهر مىشود و از ديدن اعمال خود اگر بد باشد در وحشت و حسرت فرو مىرود ، و اگر اعمال حسنه باشد ، شاد و مسرور مىگردد . خداوند مىفرمايد :
« وَوَجَدُوا مَا عَمِلُوا حَاضِراً » ؛ و ( اين در حالى است كه همه ) اعمال خود را حاضر مىبينند » . « 1 »
و در سورهء زلزال آيهء 7 و 8 مىفرمايد : « فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَيْراً يَرَهُ * وَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ شَرّاً يَرَهُ » .
پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله به يكى از كسانى كه تقاضاى موعظه كرده بود فرمودند : ناگزير ، همنشينى دارى كه پس از مرگ ، همراه تو دفن مىشود ، ولى او زنده است و تو مردهاى ، اگر او نيك و گرامى باشد ، تو را گرامى مىدارد و هرگاه او پست باشد تو را تسليم حوادث مىكند ، سپس او با كسى جز تو محشور نمىشود و تو هم با كسى جز او به صحنه رستاخيز نمىآيى ، از تو دربارهء غير آن سؤال نمىشود ، بنابراين ، سعى كن آن را به صورت شايسته انجام دهى ، زيرا اگر آن شايسته باشد ، با او انس مىگيرى و گرنه از هيچ كس جز او وحشت ندارى و آن « عمل » تو
هامش
( 1 ) . سورهء كهف ، آيهء 49