موجود زندهاى اين قانون عمومى وجود دارد ، قلب انسان تنها براى خود كار نمىكند ، بلكه از آنچه دارد به تمام سلولها انفاق مىكند ، مغز و ريه و ساير دستگاههاى بدن انسان ، همه در حال انفاق هستند ، و اصولًا زندگى دستهجمعى بدون انفاق مفهومى ندارد . لذا انسان هم بايد هماهنگ با اين مجموعه باشد و آنچه دارد ، انفاق كند .
3 . انفاق مفهوم وسيعى دارد كه تنها شامل انفاق مالى نمىشود
رسول خدا صلى الله عليه و آله مىفرمايند :
« كُلُّ مَعروفٍ صَدَقةٌ » « 1 »
هر كار نيكى به هر صورت باشد صدقه و انفاق در راه خدا محسوب مىشود ، و هر چه انسان براى حوايج زندگى خود و خانواده خود صرف مىكند صدقه نوشته مىشود ، و آنچه را كه انسان آبروى خود را با آن حفظ مىكند صدقه محسوب مىگردد .
باز هم رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمودهاند :
« إنّ على كُلِّ مُسْلِمٍ في كُلِّ يَومٍ صَدَقَةً ، قيل :
مَنْ يُطِيقُ ذلِكَ ! قال صلى الله عليه و آله : إمَاطَتُكَ الأَذى عن الطّريقِ صَدَقَةٌ ، وإرشادُكَ الرَّجُلَ إلى الطّرِيقِ صَدَقَةٌ وعِيَادَتُكَ المَرِيضَ صَدَقَةٌ وأمرُكَ بالمَعْروفِ صَدَقَةٌ نَهْيُكَ عَنِ المُنكَرِ صَدَقَة وَرَدُّكَ السَّلام صَدَقَةٌ ؛
بر هر مسلمانى است كه هر روز صدقه بدهد ، عرض شد : چه كسى توان اين كار را دارد ؟ فرمود : برداشتن چيزهاى آسيبرسان از سر راه ، صدقه است ، نشان دادن راه به ديگرى ، صدقه است ، عيادت از بيمار صدقه است ، امر به معروف ، صدقه است ، نهى از منكر ، صدقه است و جواب سلام را دادن ، صدقه است » . « 2 »
و همچنين رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمودهاند :
« أمْسِكْ لِسَانَكَ فإنّها صَدَقَةٌ تَصَّدَق بِها عَلى نَفْسِكَ ؛
زبانت را نگهدار ، زيرا اين كار صدقهاى است كه براى خود
هامش
( 1 ) . تفسير قرطبى ، ج 6 ، ص 5389
( 2 ) . بحارالانوار ، ج 75 ، ص 50