مدينه گرفت و هنگام كنارهگيرى از معركه توسط يكى از ياران احنف بن قيس به نام « عَمْرو بن جُرموز » كشته شد ، به اين صورت كه او را تعقيب كرد و وقتى زبير در نيمه راه براى نماز ايستاد از پشت سر به او حمله كرد و او را كشت .
آمار كشتهها مختلف ذكر شده كه بين 25 و 14 هزار نفر است . « 1 »
در جنگ جمل مردم سه دسته شدند ، عدّهاى اصحاب على عليه السلام و در ركاب آن حضرت بودند و عدّهاى همراه طلحه و زبير و عايشه بودند ، و يك عدّه از مقدّسنماها بىطرف بودند افرادى مثل حسن بصرى ، سعد وقّاص ، عبداللَّه بن عُمر ، محمّد بن سلمه و اسامة بن زيد كه در جنگ شركت نكردند . وقتى بعضى از اين افراد خدمت حضرت على عليه السلام رسيدند فرمود چرا در جنگ شركت نكرديد ؟
گفتند : ما ديديم طلحه و زبير از اصحاب بافضيلت پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله و همسر رسول خدا در آن طرف قرار دارند صلاح نديديم كه در صف مقابل آنها باشيم ، امام به آنها فرمود : شما حق را با افراد نشناسيد بلكه حق را از ريشههايش بشناسيد ، افراد شايد اشتباه كنند ، شما ببينيد كتاب و سنّت چه مىگويند ؛ يعنى اگر نص معيار باشد پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله مرا تعيين كرده و اگر بر فرض هم نصى نباشد ، مردم با من بيعت كردند حتّى طلحه و زبير هم بيعت كردند چگونه مىشود بىطرف باشيد .
پس از جنگ جمل ، على عليه السلام در محلى عبور مىكرد ، ديد حسن بصرى « 2 » در آنجا وضو مىگيرد ، فرمود : اى حسن ، درست وضو بگير ، چرا قناعت مىكنى و وضو را پُرآب نمىگيرى ؟ حسن در پاسخ گفت : اى اميرمؤمنان تو ديروز ( در جنگ جمل ) مسلمانان را كشتى كه گواهى به يكتايى خدا و رسالت پيامبر صلى الله عليه و آله
هامش
( 1 ) . فروغ ولايت ، ص 417
( 2 ) . او يكى از زاهدان هشتگانه معروف بود كه زمان على عليه السلام تا زمان امام باقر عليه السلام را درك كرد ، او فردى منحرفو زاهدنماى كجانديش بود و 89 سال عمر كرد