مصاديق اسراف است پس حكم امور بزرگترى چون مركبهاى گران قيمت ، خانه وسيع و لباسهاى متعدّد و امثال آن در نگاه اسلام چيست ؟ آيا برخوردارى از اين مواهب الهى از اسراف شمرده مىشود ؟
در اين بخش به اين نكته مىپردازيم كه اين امور نه تنها اسراف نيست كه ممكن است در نگاه دقيقتر خود نوعى اعتدال و اقتصاد به حساب آيد ، و در اسلام برخوردارى از اين مواهب تا جايى كه به تجمل و اشرافيت و مصرفگرايى نينجامد ، اسراف شمرده نمىشود .
الف . تهيه امكانات رفاهى
در آموزههاى دينى نه تنها برخوردارى از سطح زندگى مناسب همراه با آسايش و رفاه ، مذموم و ناپسند نيست ، بلكه در روايات مختلف از معصومان عليهم السلام مىخوانيم كه چنين زندگى را از خداوند مسئلت مىنمودند .
حضرت على عليه السلام در دعايى عرضه مىدارد :
« اللّهمّ . . . ارزقني رزقاً واسعاً حلالًا طيّباً . . . نستعين به على زماننا
؛ خدايا روزىاى وسيع به من عطا كن رزقى حلال و پاكيزه . . . كه از آن براى برآوردن نيازهاى زمان خود كمك جوييم » . « 1 »
امام باقر عليه السلام عرضه مىدارد : «
أسألك اللّهمّ الرّفاهيّة في معيشتي ما أبقيتني
؛ خدايا تا زمانى كه زندهام رفاه و آسايش در زندگى را نصيبم فرما » . « 2 »
نيز آن حضرت در دعايى ديگر مىگويد : «
أللّهمّ إنّي أسألك خير المعيشة ، معيشةً . . . أبلغ بها جميع حاجاتي
؛ خداوندا بهترين سطح زندگى را از تو مسئلت مىكنم ، سطحى كه به همه خواستهها و نيازهايم دست يابم » . « 3 »
همچنين در دعايى از امام سجاد عليه السلام مىخوانيم :
« أللّهمّ إنّي أسألك خير المعيشة ، معيشةً أقوى بها على جميع حاجاتي
؛ خدايا از تو معيشتى نيك مىخواهم ، معيشتى كه با آن همه نيازمندىهايم را برآورم » . « 4 »
وسعت بخشيدن به زندگى جهت تأمين نيازهاى خود و خانواده از برجستگىهاى دين مبين اسلام است . در حديثى از امام رضا عليه السلام مىخوانيم : «
صاحب النعمة يجب عليه التوسعة على عياله
؛ كسى كه از امكانات برخوردار است واجب است به زندگى خانوادهاش وسعت بخشد » . « 5 »
همچنين از امام سجاد عليه السلام مىخوانيم : «
أرضاكم عنداللَّه أسبغكم على عياله
؛ پسنديدهترين شما نزد خداوند كسى است كه به خانوادهاش بهتر و بيشتر برسد » . « 6 »
ب . تغذيه مناسب
خوردن غذاى مطبوع در حدّ معقول ، هرگز مورد
هامش
( 1 ) . مصباح المتهجّد ، ص 457 .
( 2 ) . همان ، ص 164 ؛ كافى ، ج 2 ، ص 589 .
( 3 ) . جمال الأسبوع ( سيد بن طاووس ) ، ص 241 ؛ بحارالانوار ، ج 87 ، ص 12 .
( 4 ) . صحيفهء سجاديه ، ص 572 ، دعاى پس از نوافل .
( 5 ) . كافى ، ج 4 ، ص 11 ، ح 5 ؛ تحف العقول ، ص 442 .
( 6 ) . كافى ، ج 4 ، ص 11 ، ح 1 ، باب كفاية العيال و التوسّع عليهم ؛ تحف العقول ، ص 279 .