صرفهجويىها - كمك مىكند .
گاه تعطيلى كارخانهاى و واردات فرآوردههاى آن از خارج با قيمت ارزان ، هر چند سبب بيكارى جمع كثيرى از مردم مىشود ؛ ولى از نظر اقتصادى به صرفه است و در سطح كلان گاه يك نوع سياستگذارى اقتصادى سبب رشد درآمد سرانه مىشود ؛ ولى فقر و نابرابرى را از بين نمىبرد و گاه بر آن مىافزايد .
البته اين گروه معتقدند سرانجام اين حركت اثرش را در دراز مدّت خواهد گذاشت و كشورى غنى و ثروتمند و رشد يافته خواهيم داشت كه از ره آورد آن ، همگان بهرهمند خواهند شد ؛ ولى در كوتاه مدت چارهاى جز قربانى شدن گروهى از مردم نيست و در واقع لازم است ، براى مدّتى اين ظلم را بپذيريم ، تا پس از رشد كشور به عدالت بينديشيم . « 1 »
اين نسخهاى است كه جهان سرمايهدارى و بانكهاى وام دهنده وابستهء به اين جريانها ، براى كشورهاى جهان سوم و در حال توسعه مىپيچند .
نقد و بررسى :
اوّلًا ، اسلام براى عدالت ارزش فراوانى قائل است . عدالت از اصول راهبردى اسلام است و اسلام اجازه نمىدهد با هيچ بهانهاى ناديده گرفته شود و در پاى هيچ منفعتى قربانى گردد .
قرآن به طور صريح به اقامهء قسط و عدل دستور مىدهد : « يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُونُوا قَوَّامِينَ بِالْقِسْطِ » « 2 » و به عدل و دادگرى امر مىكند : « إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَالإِحْسَانِ » . « 3 »
همچنين قرآن اقامهء قسط و عدل را از اهداف بعثت انبيا مىشمرد : « لَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلَنَا بِالْبَيِّنَاتِ وَأَنْزَلْنَا مَعَهُمْ الْكِتَابَ وَالْمِيزَانَ لِيَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ » « 4 » و رسول خدا صلى الله عليه و آله مىفرمايد : «
ما من أمير عَشَرةٍ إلّاأتى اللَّه عزّوجلّ مغلولًا يوم القيامة لايطلقه إلّاالعدل
؛ هر كس بر ده نفر فرمانروايى كند در روز قيامت در حالى كه با غل و زنجير بسته شده ، وارد مىشود و جز عدالتى كه پيشه ساخته او را آزاد نمىكند » . « 5 » و فرمود : «
إتّقوا
الظّلم فانّ الظّلم ظلمات يوم القيامة
» . « 6 »
در كلام اميرمؤمنان على عليه السلام عدالت اساس قوام عالم معرّفى شده : «
ألعدل أساس به قوام العالم » « 7 »
و قوىترين بنيان و اساس دانسته شده است : «
ألعدل أقوى أساس
» . « 8 »
در سياست و ملك دارى نيز بهترين سياست عدلپيشگى است : «
ألعدل أفضل السّياستَيْن » « 9 »
و اصلاح رعيت در پناه عدالت به حساب آمده :
« بالعدل تصلح الرعيّة » « 10 »
و آبادانى شهرها با عدالت
هامش
( 1 ) . براى آگاهى از اين بحث ، ر . ك : اسلام و چالش اقتصادى ، نوشتهء محمد عمر چپرا ، ترجمهء سيد حسين ميرمعزّى و . . . ، ص 240 - / 246 .
( 2 ) . نساء ، آيهء 135 .
( 3 ) . نحل ، آيهء 90 .
( 4 ) . حديد ، آيهء 25 .
( 5 ) . مسند احمد ، ج 5 ، ص 284 .
( 6 ) . همان .
( 7 ) . بحارالانوار ، ج 75 ، ص 83 ، ح 87 .
( 8 ) . مستدرك الوسائل ، ج 11 ، ص 318 .
( 9 ) . غررالحكم ، ح 7732 .
( 10 ) . همان ، ح 7759 .