اين نعمتهاى الهى انجام دهد زمينهء دوام و بقاء آنها را فراهم ساخته و آنكس كه به وظيفهء واجب خود در برابر آنها عمل نكند آنها را در معرض زوال و فنا قرار داده است » ؛ (
فَمَنْ قَامَ لِلَّهِ فِيهَا بِمَا يَجِبُ فِيها عَرَّضَهَا لِلدَّوَامِ وَ الْبَقَاءِ ، وَ مَنْ لَمْ يَقُمْ فِيهَا بِمَا يَجِبُ عَرَّضَهَا لِلزَّوَالِ وَالْفَنَاءِ
) . « عرّض » از مادهء « تعريض » به معناى چيزى را در معرض شخص يا حادثهاى قرار دادن است .
همين مضمون با تفاوتى در كتب متعددى از امام حسين سيدالشهدا عليه السلام نقل شده است كه در يكى از خطبههاى خود فرمود : «
وَاعْلَمُوا أَنَّ حَوَائِجَ النَّاسِ إِلَيكُمْ مِنْ نِعَمِ اللَّهِ عَلَيكُمْ فَلَا تَمَلُّوا النِّعَمَ فَتَحُورَ نِقَما
؛ بدانيد نيازهاى مردم به شما از نعمتهاى خدا بر شماست از اين نعمت ناراحت نشويد كه تبديل به نقمت خواهد شد » . « 1 »
روشن است كه هرگاه درخت پرميوهاى در باغ باشد ، تمام افرادى كه وارد باغ مىشوند چشم به آن مىدوزند و از آن توقع و انتظار دارند ، حتى پرندگان نيز از آن سهمى مىخواهند . در صورتى كه توقعات مردم برآورده نشود ، امواج كينه و عداوت در دلها پيدا مىشود و همين امر آن نعمت را در معرض زوال قرار مىدهد . اضافه بر اين خداوند بركت را از آن برمىدارد و آن نعمت بهسوى زوال و فنا مىرود .
از سويى ديگر نعمتهاى بزرگى كه خداوند به افراد مىدهد خواه مال فراوان باشد يا قدرت بسيار يا هوش سرشار ، همهء آن براى زندگى شخصى آنها لازم نيست . پيداست كه خداوند آنها را مأمور ساخته كه بهوسيلهء آن بار مشكلات را از دوش ديگران بردارند و گره از كار آنها بگشايند . حال اگر اين امانتدار الهى بهوظيفهء خود عمل نكند خداونداو را عزلكرده امانتش را به دست ديگرى مىسپارد .
هامش
( 1 ) . بحارالانوار ، ج 75 ، ص 121 ، ح 4 .