مضارع ديگرى كه در كلام امام عليه السلام پىدرپى بهكار رفته است نشان مىدهد كه امام عليه السلام از حادثهاى در آينده خبر مىدهد ولى جملهء « وقد فعل » ( خداوند اين كار را كرده است ) نشان مىدهد كه چنين گروهى در عصر و زمان امام عليه السلام بودند و خداوند نيز مجازاتش را بر آنها وارد ساخت .
ولى بعضى از شارحان نهجالبلاغه گفتهاند كه ممكن است جملهء « وقد فعل » اشاره به اين باشد كه خداوند شبيه اين عذاب را بر اقوام پيشين كه از راه حق منحرف مىشدند و گرفتار همين مفاسد اجتماعى و اخلاقى بودند ، نازل كرده يعنى اين موضوع در تاريخ بشر سابقه دارد و بارها تكرار شده است .
بعضى احتمال ضعيف سومى دادهاند و آن اينكه جملهء « قد فعل » تأكيد بر اين باشد كه خداوند چنين سوگندى را ياد كرده است .
احتمال چهارمى نيز در اينجا وجود دارد كه فعل ماضى اشاره به مضارع متحققالوقوع باشد ؛ يعنى چيزى كه در آينده قطعاً واقع مىشود گاه بهصورت فعل مضارع بيان مىگردد كه در قرآن مجيد نظاير متعددى دارد .
البته فعل مضارع براى زمان حال و استقبال ، هر دو مىآيد ولى استعمال آن منحصراً در زمان حال ، قطعاً خلاف ظاهر است و احتياج به قرائن روشن دارد .
( توضيح بيشترى در اين زمينه در قسمت نكته خواهد آمد ) .
امام عليه السلام در پايان اين سخن راه توبه را به مردم نشان مىدهد و مىفرمايد : « ما از خداوند خواستاريم كه از لغزشها و غفلتهاى ما درگذرد » ؛ (
وَنَحْنُ نَسْتَقِيلُ اللَّهَ عَثْرَةَ الْغَفْلَةِ
) . اشاره به اينكه اگر مردم بيدار شوند و به درگاه الهى روى آورند و از غفلتها و لغزشهايى كه داشتهاند از پيشگاه خدا آمرزش بطلبند اميد است كه آن بلاها و فتنهها بر طرف گردد .
پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى ) — صفحة 76
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٧٦