شرح و تفسير زمانى طوفانى در پيش است
امام عليه السلام در اين گفتار پرمعناى خويش از زمانى خبر مىدهد كه اسلام و قرآن به فراموشى سپرده مىشود و اهل آن زمان غرق گناه مىگردند ، و نُه ويژگى از مفاسد براى آن زمان ذكر مىكند و مىفرمايد : « روزگارى بر مردم خواهد آمد كه در ميان آنها از قرآن چيزى جز خطوطش و از اسلام جز نامش باقى نمىماند » ؛ (
يَأْتِي عَلَىالنَّاسِ زَمَانٌ لَايَبْقَى فِيهِمْ مِنَ الْقُرْآنِ إِلَّا رَسْمُهُ ، وَ مِنَ الْإِسْلَامِ إِلَّا اسْمُهُ
) . رسم در اينجا به معنى خطوط است ، هرچند بعضى آن را به معنى قرائت ، تفسير كردهاند كه بعيد به نظر مىرسد .
با اينكه اين دو ويژگى براى معرفى اهل آن زمان كه از اسلام ، تنها به ظواهرى قناعت كردهاند و از حقيقت اسلام چيزى در ميان آنها باقى نمانده كفايت مىكند با اين حال چند جملهء ديگر در معرفى آنها بيان كرده و مىفرمايد :
« مساجد آنها در آن زمان از جهت بنا آباد و محكم ولى از جهت هدايت خراب و ويران است » ؛ (
وَمَسَاجِدُهُمْ يوْمَئِذٍ غَامِرَةٌ مِنَ الْبِنَاءِ ، خَرَابٌ مِنَ الْهُدَى
) . اشاره به اينكه آنها تنها به ظواهر اسلام و مساجد قناعت مىكنند و به مسائل مربوط به فرهنگ اسلامى كه بايد در آنجا پياده شود و مسجد كانون آن باشد توجهى ندارند .
سپس در وصف ديگرى مىفرمايد : « ساكنان آن مساجد و آبادكنندگان آن